Σε μια εκτεταμένη αναθεώρηση του πλαισίου αντισεισμικής προστασίας οδηγεί η πρόταση για τον νέο Σεισμικό Χάρτη της Ελλάδας, η οποία εκπονήθηκε από εξειδικευμένη ερευνητική ομάδα του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Η πρωτοβουλία εντάσσεται στη διαδικασία εναρμόνισης με τον επικαιροποιημένο Ευρωκώδικα 8, που καθορίζει τις αρχές σχεδιασμού, κατασκευής και ενίσχυσης τεχνικών έργων σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Ο αναθεωρημένος κανονισμός φέρνει αυξημένες απαιτήσεις ως προς την ασφάλεια των κατασκευών, με βασική επιδίωξη την προστασία της ανθρώπινης ζωής. Όπως υπογραμμίζεται, ο στόχος δεν είναι η πλήρης αποτροπή ζημιών σε κάθε ενδεχόμενο σεισμού, αλλά η αποφυγή καταρρεύσεων και η διατήρηση της δομικής ακεραιότητας των κτιρίων.
Αναδιάταξη της χώρας σε πέντε ζώνες
Μία από τις πιο ουσιαστικές παρεμβάσεις είναι η αλλαγή στη γεωγραφική κατανομή της σεισμικής επικινδυνότητας. Ο νέος χάρτης διαχωρίζει την Ελλάδα σε πέντε κατηγορίες αντί για τρεις, επιτυγχάνοντας μεγαλύτερη ακρίβεια στην αποτύπωση των διαφορών μεταξύ περιοχών.
Η υψηλότερη κατηγορία περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τα Ιόνια νησιά, τον Κορινθιακό κόλπο και τμήματα της Δυτικής Πελοποννήσου, ενώ στη χαμηλότερη εντάσσεται η Θράκη. Στο ενδιάμεσο, περιοχές όπως η Θεσσαλονίκη και η Χαλκιδική αντιμετωπίζονται πλέον ενιαία, κατατασσόμενες σε ζώνη αυξημένης επικινδυνότητας.
Ξεχωριστή είναι η περίπτωση της Αττικής, όπου, λόγω της γεωγραφικής της θέσης ανάμεσα σε διαφορετικά σεισμικά πεδία, κρίθηκε αναγκαίος ο διαχωρισμός της σε τρεις επιμέρους ζώνες, προκειμένου να αποφεύγονται απότομες διαφοροποιήσεις στα κριτήρια σχεδιασμού.
Νέες παράμετροι στον σχεδιασμό των κατασκευών
Η αναθεώρηση δεν περιορίζεται στη γεωγραφική κατάταξη, αλλά επεκτείνεται και στη μεθοδολογία υπολογισμού των σεισμικών φορτίων. Η μέχρι σήμερα μονοδιάστατη χρήση της μέγιστης εδαφικής επιτάχυνσης αντικαθίσταται από ένα πιο σύνθετο σύστημα που βασίζεται σε δύο φασματικές τιμές επιτάχυνσης, επιτρέποντας πιο αξιόπιστη αποτίμηση της συμπεριφοράς των κατασκευών.
Επιπλέον, λαμβάνεται υπόψη με μεγαλύτερη λεπτομέρεια η επίδραση του εδάφους, μέσω νέων συντελεστών που διαφοροποιούνται ανάλογα με τα γεωτεχνικά χαρακτηριστικά και την ένταση του αναμενόμενου σεισμού. Οι τιμές επιτάχυνσης στο βραχώδες υπόβαθρο κυμαίνονται από 0,13g στις περιοχές χαμηλής επικινδυνότητας έως 0,37g στις πλέον επιβαρυμένες.
Η εκτίμηση των δεδομένων στηρίζεται στο πανευρωπαϊκό μοντέλο ESHM20, το οποίο συγκεντρώνει και επεξεργάζεται μεγάλο όγκο σεισμολογικών στοιχείων, διασφαλίζοντας ενιαία και τεκμηριωμένη προσέγγιση χωρίς ασυνέχειες μεταξύ κρατών.
Κρίσιμο ζήτημα τα παλαιά κτίρια
Έμφαση δίνεται και στο υφιστάμενο κτιριακό απόθεμα, το οποίο σε ποσοστό που φτάνει έως και το 90% έχει ανεγερθεί με παλαιότερους ή ανύπαρκτους κανονισμούς. Η διαφορά στο επίπεδο ασφάλειας μεταξύ παλαιών και νεότερων κατασκευών είναι σημαντική, γεγονός που αναδεικνύει την ανάγκη για συστηματικό έλεγχο και, όπου απαιτείται, ενίσχυση.
Εκτιμήσεις για ζημιές και κόστος
Στο πλαίσιο της μελέτης πραγματοποιήθηκε αποτίμηση της σεισμικής διακινδύνευσης για εκατομμύρια κατοικίες σε όλη τη χώρα. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι, με τα νέα δεδομένα σχεδιασμού, η πλειονότητα των κτιρίων θα υποστεί περιορισμένες ζημιές, ενώ ένα μικρό ποσοστό ενδέχεται να αντιμετωπίσει σοβαρές επιπτώσεις.
Το συνολικό κόστος αποκατάστασης εκτιμάται σε περίπου 108 δισεκατομμύρια ευρώ, παρουσιάζοντας αύξηση σε σχέση με το ισχύον καθεστώς, λόγω της πιο ακριβούς αποτύπωσης των κινδύνων. Ωστόσο, επισημαίνεται ότι οι επιπτώσεις ενός σεισμού θα είναι τοπικές και όχι γενικευμένες.
Ενδεικτικά, στη Θεσσαλονίκη, όπου το κτιριακό δυναμικό αριθμεί περίπου 80.000 κατασκευές, εκτιμάται ότι η συντριπτική πλειονότητα θα εμφανίσει περιορισμένες ζημιές, ενώ οι σοβαρές περιπτώσεις θα είναι ελάχιστες, με το συνολικό οικονομικό αποτύπωμα να διαμορφώνεται σε αρκετά δισεκατομμύρια ευρώ.
Σύγχρονο εργαλείο με ευρωπαϊκές προδιαγραφές
Η πρόταση για τον νέο χάρτη έχει ήδη υποβληθεί στους αρμόδιους οργανισμούς και συνιστά προσαρμογή της χώρας στα σύγχρονα ευρωπαϊκά πρότυπα. Βασίζεται σε επικαιροποιημένα επιστημονικά δεδομένα, περιορίζει τις αβεβαιότητες στον σχεδιασμό και εισάγει ένα πιο αξιόπιστο πλαίσιο αντισεισμικής προστασίας, με κόστος που θεωρείται εφικτό για εφαρμογή σε εθνικό επίπεδο.
