Κοινοβουλευτική ερώτηση προς τους Υπουργούς Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, Υποδομών και Μεταφορών, Εσωτερικών και Πολιτισμού κατατέθηκε με πρωτοβουλία του Βουλευτή Αχαΐας του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ Ανδρέα Παναγιωτόπουλου και τη συνυπογραφή των αρμόδιων Τομεαρχών Καλλιόπης Βέττα, Αλέξανδρου Μεϊκόπουλου και Γιώργου Ψυχογιού, αναδεικνύοντας την ανησυχητική επιδείνωση των κατολισθητικών φαινομένων στην περιοχή της Μπόχαλης Ζακύνθου και την ανάγκη για άμεσες, ολοκληρωμένες και επιστημονικά τεκμηριωμένες παρεμβάσεις, προκειμένου να διασφαλιστεί πρωτίστως η ασφάλεια των πολιτών, η προστασία των υποδομών και η διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς της Ζακύνθου.

Οι Βουλευτές επισημαίνουν ότι η περιοχή, και ειδικότερα τα πρανή του λόφου όπου βρίσκεται το Ενετικό Κάστρο, αποτελεί διαχρονικά μία γεωλογικά επιβαρυμένη ζώνη. Τα τελευταία χρόνια, μάλιστα, παρατηρείται σημαντική αύξηση τόσο της συχνότητας όσο και της έντασης των κατολισθήσεων, με σημείο καμπής τον ισχυρό σεισμό του 2018, ο οποίος επιδείνωσε δραματικά την ευστάθεια των εδαφών.

Αξίζει να σημειωθεί να αναφερθούν οι σοβαροί κίνδυνοι που αντιμετωπίζουν κατοικημένες περιοχές, σχολικές μονάδες, όπως το 1ο Γυμνάσιο και το 1ο Λύκειο Ζακύνθου, καθώς και πολιτιστικές και κοινωνικές υποδομές, που βρίσκονται σε άμεση γειτνίαση με τα επικίνδυνα πρανή. Παράλληλα, τονίζεται η ανάγκη προστασίας του Ενετικού Κάστρου, ενός μνημείου υψηλής ιστορικής σημασίας, το οποίο απειλείται δυνητικά και αυτό από τη γεωδυναμική αστάθεια της περιοχής.

Στην ερώτηση υπογραμμίζεται ότι, παρά τις πολλαπλές μελέτες, τα απαραίτητα έργα αντιστήριξης και σταθεροποίησης δεν έχουν υλοποιηθεί στον απαιτούμενο βαθμό, ενώ παραμένουν σοβαρά ερωτήματα για τις καθυστερήσεις και την επάρκεια του σχεδιασμού.

Οι Βουλευτές ζητούν από την Κυβέρνηση σαφείς απαντήσεις σχετικά με:

–την τρέχουσα κατάσταση των πρανών βάσει των πιο πρόσφατων επιστημονικών δεδομένων,

–την πορεία και το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης των αναγκαίων έργων,

–την επάρκεια της χρηματοδότησης,

–την εγκατάσταση συστημάτων παρακολούθησης,

–τη χαρτογράφηση επικινδυνότητας,

–τον συντονισμό των αρμόδιων φορέων,

–την προστασία του Ενετικού Κάστρου,

–καθώς και τον σχεδιασμό αντιπυρικής θωράκισης της περιοχής.

Ακολουθεί η ερώτηση:

 Αθήνα, 30 Μαρτίου 2026

ΕΡΩΤΗΣΗ

Προς τους Υπουργούς

Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας

Υποδομών και Μεταφορών

Εσωτερικών

Πολιτισμού

Θέμα: «Επικίνδυνη επιδείνωση κατολισθητικών φαινομένων στη Μπόχαλη Ζακύνθου – Ανάγκη άμεσων παρεμβάσεων και επιτάχυνσης των αναγκαίων έργων»

Η περιοχή της Μπόχαλης Ζακύνθου και, ειδικότερα, τα πρανή του λόφου όπου δεσπόζει το Ενετικό Κάστρο, αποτελεί εδώ και δεκαετίες μία γεωλογικά επιβαρυμένη ζώνη με συστηματική εκδήλωση κατολισθητικών φαινομένων. Τα φαινόμενα αυτά, τα οποία κατά το παρελθόν εκδηλώνονταν με περιορισμένη ένταση, παρουσιάζουν τα τελευταία χρόνια σαφή επιδείνωση τόσο ως προς τη συχνότητα, όσο και ως προς την έντασή τους.

Καθοριστικό σημείο καμπής αποτέλεσε ο ισχυρός σεισμός της 26ης Οκτωβρίου 2018 (6,8 Ρίχτερ), μετά τον οποίο πραγματοποιήθηκαν εκτεταμένες αυτοψίες από επιστημονικές ομάδες γεωλόγων. Οι έρευνες αυτές κατέγραψαν εκτεταμένες ρωγμώσεις, αποκολλήσεις επιφανειακών υλικών και μετακινήσεις εδαφικών μαζών, επιβεβαιώνοντας την ήδη επιβαρυμένη κατάσταση των πρανών.

Σύμφωνα με τους αρμόδιους επιστήμονες, η γεωλογική δομή της περιοχής αποτελεί καθοριστικό παράγοντα αστάθειας των πρανών. Παράλληλα, η έντονη μορφολογία με τις μεγάλες κλίσεις, σε συνδυασμό με τη συνεχή διάβρωση, επιδεινώνει περαιτέρω την ευστάθειά τους. Η κατάσταση επιβαρύνεται επιπλέον από ανθρωπογενείς παρεμβάσεις, πολλές εκ των οποίων έχουν πραγματοποιηθεί από διάφορες υπηρεσίες αποσπασματικά και χωρίς τις αναγκαίες γεωτεχνικές μελέτες, διαταράσσοντας τη φυσική ισορροπία του εδάφους και επιδεινώνοντας περαιτέρω την επικινδυνότητα της περιοχής.

Επιπλέον, όπως είναι γνωστό η Ζάκυνθος είναι μια από τις πιο σεισμογενείς περιοχές της χώρας, γεγονός που ενισχύει σημαντικά τον κίνδυνο εκδήλωσης κατολισθήσεων, ειδικά, μετά από σεισμικά γεγονότα ή σε συνδυασμό με έντονες βροχοπτώσεις, οι οποίες καταγράφονται ολοένα και συχνότερα λόγω της κλιματικής αλλαγής.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι κάτω από τα πρανή αναπτύσσονται κατοικημένες περιοχές, ενώ σε άμεση γειτνίαση βρίσκονται κρίσιμες υποδομές και σημεία αυξημένης συγκέντρωσης πληθυσμού, όπως πολυπληθές σχολικό συγκρότημα που στεγάζει το 1ο Γυμνάσιο και το 1ο Λύκειο Ζακύνθου στο οποίο φοιτούν εκατοντάδες μαθητές, καθώς και το ανοικτό θέατρο. Οι κατολισθήσεις συνεπώς εγκυμονούν, δυνητικά, σοβαρούς κινδύνους για ανθρώπινες ζωές, μαθητές, εκπαιδευτικούς, κατοίκους και επισκέπτες.

Παράλληλα, το Υπουργείο Πολιτισμού οφείλει να μεριμνήσει για τη διαφύλαξη και προστασία του Ενετικού Κάστρου, το οποίο αποτελεί μνημείο υψηλής ιστορικής και πολιτιστικής αξίας και επηρεάζεται άμεσα από τη γεωδυναμική αστάθεια της περιοχής.

Επιπροσθέτως, καθίσταται επιτακτική η ανάγκη πρόβλεψης και υλοποίησης ολοκληρωμένων μέτρων αντιπυρικής προστασίας του λόφου της Μπόχαλης, ο οποίος γειτνιάζει άμεσα με τον αστικό ιστό της πόλης της Ζακύνθου,καθώς, ενδεχόμενη πυρκαγιά θα μπορούσε να επιδεινώσει δραματικά τη σταθερότητα των πρανών και να θέσει σε άμεσο κίνδυνο τον πληθυσμό.

Παρά το γεγονός ότι την τελευταία εικοσαετία έχουν εκπονηθεί πολλαπλές γεωτεχνικές μελέτες και έχουν διατεθεί σημαντικοί πόροι για τη διερεύνηση του προβλήματος, τα απαραίτητα έργα αντιστήριξης και σταθεροποίησης δεν έχουν υλοποιηθεί στον απαιτούμενο βαθμό. Αν και έχει εγκριθεί χρηματοδότηση και έχει προχωρήσει η διαδικασία ανάθεσης έργου, παραμένουν ερωτήματα ως προς την ταχύτητα υλοποίησης και την επάρκεια των πόρων.

Οι κάτοικοι της περιοχής βιώνουν για χρόνια καθεστώς ανασφάλειας, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια έντονων καιρικών φαινομένων, εκφράζοντας εύλογη ανησυχία για την καθυστέρηση λήψης ουσιαστικών μέτρων προστασίας.

Επειδή η περιοχή παρουσιάζει τεκμηριωμένα αυξημένο κατολισθητικό κίνδυνο,

Επειδή η επιδείνωση των φαινομένων είναι διαρκής και συνδέεται με κλιματικούς και σεισμικούς παράγοντες,

Επειδή υφίσταται άμεση απειλή για κατοικίες, σχολικές μονάδες, πολιτιστικές εγκαταστάσεις και υποδομές,

Επειδή έχουν καταγραφεί παρεμβάσεις χωρίς επαρκή επιστημονική τεκμηρίωση που επιβαρύνουν την κατάσταση,

Επειδή απαιτείται προστασία του Ενετικού Κάστρου και αντιπυρική θωράκιση της περιοχής,

Επειδή υπάρχει καθυστέρηση στην υλοποίηση κρίσιμων έργων,

Ερωτώνται οι αρμόδιοι Υπουργοί:

–Ποια είναι η σημερινή κατάσταση των πρανών της Μπόχαλης σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα γεωτεχνικά δεδομένα και μελέτες;

–Σε ποιο ακριβώς στάδιο βρίσκεται η υλοποίηση των έργων αντιστήριξης, αποστράγγισης και σταθεροποίησης;

–Ποιο είναι το δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα για την έναρξη και ολοκλήρωση των εργασιών;

–Ποιο είναι το συνολικό ύψος της χρηματοδότησης που έχει εγκριθεί και αν αυτό επαρκεί για την πλήρη αντιμετώπιση του προβλήματος;

–Προβλέπεται η εγκατάσταση ολοκληρωμένου συστήματος παρακολούθησης (monitoring) με αισθητήρες μετακινήσεων και υδρολογικών δεδομένων;

–Έχει ολοκληρωθεί η χαρτογράφηση επικινδυνότητας της περιοχής και υπάρχει πρόβλεψη για επικαιροποίησή της;

–Ποιος είναι ο συντονιστικός φορέας που έχει την ευθύνη για την παρακολούθηση και υλοποίηση των παρεμβάσεων;

–Ποιες ενέργειες προτίθεται να αναλάβει το Υπουργείο Πολιτισμού για τη διασφάλιση και προστασία του Ενετικού Κάστρου από τα κατολισθητικά φαινόμενα;

–Υπάρχει σχεδιασμός για την αντιπυρική προστασία του λόφου της Μπόχαλης και την αποτροπή κινδύνων που σχετίζονται με πυρκαγιές σε άμεση γειτνίαση με τον αστικό ιστό;

Οι Ερωτώντες Βουλευτές

Παναγιωτόπουλος Ανδρέας

Βέττα Καλλιόπη

Μεϊκόπουλος Αλέξανδρος

Ψυχογιός Γεώργιος