Σε εφαρμογή τίθενται νέα μέτρα για την αντιμετώπιση φαινομένων αισχροκέρδειας στην αγορά, με την κυβέρνηση να προχωρά στην επιβολή πλαφόν στο μικτό περιθώριο κέρδους σε καύσιμα, τρόφιμα και βασικά είδη διαβίωσης. Το μέτρο θα ισχύσει έως τις 30 Ιουνίου 2026 και αφορά επιχειρήσεις σε όλο το φάσμα της αγοράς, από τη βιομηχανία και το χονδρεμπόριο έως τα σούπερ μάρκετ, τις εταιρείες εμπορίας καυσίμων και τα πρατήρια.
Η παρέμβαση αποφασίστηκε σε μια περίοδο διεθνών αναταράξεων, καθώς η άνοδος των τιμών της ενέργειας και των πρώτων υλών, που συνδέεται με τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, προκαλεί αυξημένες πιέσεις στο κόστος ζωής. Στόχος των μέτρων είναι να διασφαλιστεί ότι οι ανατιμήσεις που ενδεχομένως θα εμφανιστούν στην αγορά θα οφείλονται σε πραγματικές αυξήσεις κόστους και όχι σε υπερβολικά κέρδη.
Πώς θα λειτουργήσει το πλαφόν στα καύσιμα
Το ανώτατο όριο κέρδους θα εφαρμοστεί σε όλη την αλυσίδα διάθεσης των καυσίμων. Οι εταιρείες εμπορίας πετρελαιοειδών δεν θα μπορούν να προσθέτουν στην τιμή της αμόλυβδης βενζίνης και του πετρελαίου κίνησης περιθώριο μεγαλύτερο από 5 λεπτά ανά λίτρο πάνω από την τιμή αγοράς από τα διυλιστήρια. Παράλληλα, τα πρατήρια καυσίμων δεν θα επιτρέπεται να αυξάνουν την τιμή προμήθειας κατά περισσότερο από 12 λεπτά ανά λίτρο όταν πωλούν το καύσιμο στους καταναλωτές.
Ενδεικτικά, στην περίπτωση της αμόλυβδης βενζίνης, η τιμή εκκίνησης από το διυλιστήριο υπολογίζεται περίπου στα 70 λεπτά το λίτρο. Σε αυτήν προστίθεται το εμπορικό περιθώριο της εταιρείας εμπορίας, το κέρδος του πρατηριούχου και κυρίως οι φόροι, που αποτελούν το μεγαλύτερο μέρος της τελικής τιμής. Με αυτά τα δεδομένα, η τιμή μπορεί να φτάσει περίπου στα 1,93 ευρώ το λίτρο.
Αντίστοιχα, στο πετρέλαιο κίνησης η τιμή του διυλιστηρίου υπολογίζεται περίπου στα 93 λεπτά ανά λίτρο, με το εμπορικό περιθώριο να ανέρχεται στα 17 λεπτά και τους φόρους και τα τέλη να διαμορφώνονται στα 77 λεπτά. Έτσι, η τελική τιμή μπορεί να φτάσει περίπου τα 1,87 ευρώ το λίτρο, ενώ στις νησιωτικές περιοχές ενδέχεται να παραμένει υψηλότερη λόγω επιπλέον κόστους μεταφοράς.
Πλαφόν και σε τρόφιμα και βασικά αγαθά
Παράλληλα, ανώτατο όριο κέρδους τίθεται και σε τρόφιμα και βασικά είδη καθημερινής χρήσης. Σύμφωνα με τη ρύθμιση, κανένα προϊόν δεν θα μπορεί να πωλείται με μικτό ποσοστό κέρδους μεγαλύτερο από το μέσο ποσοστό που είχε το ίδιο προϊόν μέσα στο 2025.
Η απόφαση ελήφθη καθώς η αύξηση των διεθνών τιμών πρώτων υλών επηρεάζει την παραγωγή και το κόστος πολλών προϊόντων. Ενδεικτικά, υλικά που χρησιμοποιούνται για λιπάσματα και ζωοτροφές αυξήθηκαν από 338 δολάρια ανά τόνο σε 585 δολάρια, ενώ ανάλογη άνοδο παρουσίασε και η τιμή του σιταριού.
Οι αυξήσεις αυτές επηρεάζουν άμεσα την αγροτική παραγωγή και την τιμή πολλών βασικών τροφίμων, γεγονός που καθιστά κρίσιμη την παρέμβαση για τον έλεγχο των περιθωρίων κέρδους στην αγορά.
Τα προϊόντα που περιλαμβάνονται στη ρύθμιση
Το μέτρο αφορά συνολικά 61 κατηγορίες προϊόντων. Στη λίστα περιλαμβάνονται βασικά τρόφιμα όπως ρύζι, ψωμί, μακαρόνια, όσπρια, αλεύρι, αυγά, γάλα και γιαούρτι, καθώς και κρέας, ψάρια, κατεψυγμένα λαχανικά και έτοιμα γεύματα.
Επιπλέον, το πλαφόν επεκτείνεται και σε προϊόντα όπως τυριά, βούτυρο, ελαιόλαδο, ζάχαρη, καφέ, σοκολάτες, μπισκότα και δημητριακά. Στη ρύθμιση περιλαμβάνονται επίσης βασικά είδη οικιακής χρήσης και προσωπικής υγιεινής, όπως απορρυπαντικά, χαρτί υγείας, οδοντόκρεμες, σαμπουάν, σαπούνια και αφρόλουτρα, καθώς και προϊόντα βρεφικής φροντίδας, όπως πάνες και μωρομάντηλα. Στη λίστα βρίσκονται ακόμη ζωοτροφές και τροφές για κατοικίδια.
Πρόστιμα έως 5 εκατομμύρια ευρώ
Για όσες επιχειρήσεις παραβιάσουν το μέτρο προβλέπονται ιδιαίτερα αυστηρές κυρώσεις. Τα πρόστιμα μπορούν να φτάσουν έως και τα 5 εκατομμύρια ευρώ, ανάλογα με το μέγεθος της επιχείρησης και την ποσότητα προϊόντων στην οποία διαπιστώνεται υπερβολικό κέρδος.
Η κυβέρνηση προχωρά στην εφαρμογή των μέτρων μέσω πράξης νομοθετικού περιεχομένου, ώστε να τεθούν άμεσα σε ισχύ. Παράλληλα, ζητείται η εντατικοποίηση των ελέγχων στην αγορά για να διασφαλιστεί ότι η ρύθμιση θα εφαρμοστεί αποτελεσματικά.
Παρακολούθηση της αγοράς και ενεργειακή επάρκεια
Από την πλευρά της κυβέρνησης τονίζεται ότι δεν υπάρχει ζήτημα επάρκειας στον εφοδιασμό, ιδιαίτερα στον ενεργειακό τομέα. Οι εξελίξεις παρακολουθούνται στενά σε συνεργασία με ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, ενώ εφόσον χρειαστεί θα ληφθούν πρόσθετα μέτρα.
Το πλαφόν θα ισχύσει έως τα τέλη Ιουνίου 2026 και τότε θα αξιολογηθεί εκ νέου η κατάσταση στην αγορά, προκειμένου να αποφασιστεί εάν το μέτρο θα συνεχιστεί ή θα τροποποιηθεί. Βασικός στόχος παραμένει η προστασία των καταναλωτών και η αποτροπή φαινομένων αθέμιτης κερδοσκοπίας σε μια περίοδο έντονων διεθνών πιέσεων στις τιμές.
