Έντονη ανησυχία εκφράζει η Πανελλήνια Ομοσπονδία ΝΕΜΕΣΙΣ σχετικά με τη χρήση κολλητικών κίτρινων ταινιών σε πεύκα για την αντιμετώπιση της πευκοκάμπιας (Thaumetopoea pityocampa), επισημαίνοντας ότι η συγκεκριμένη πρακτική είναι παράνομη, οικολογικά επιζήμια και αντίθετη με την ευρωπαϊκή και εθνική νομοθεσία .
Σύμφωνα με την Ομοσπονδία, Δήμοι – μεταξύ αυτών και ο Δήμος Νέας Ιωνίας – έχουν προχωρήσει στην τοποθέτηση τέτοιων ταινιών στους κορμούς των πεύκων, επιδιώκοντας να περιορίσουν τον πληθυσμό της πευκοκάμπιας. Παρότι το πρόβλημα αναγνωρίζεται ως υπαρκτό και σοβαρό, η μέθοδος χαρακτηρίζεται επικίνδυνη και μη επιλεκτική, καθώς πλήττει μεγάλο εύρος οργανισμών πέραν του στοχευμένου εντόμου .
Τι αναφέρει η επιστημονική κοινότητα
Η Ομοσπονδία επικαλείται διεθνείς επιστημονικούς και περιβαλλοντικούς οργανισμούς, οι οποίοι προειδοποιούν για τους κινδύνους των κολλητικών παγίδων σε δέντρα. Η Royal Horticultural Society της Βρετανίας τονίζει ότι οι ταινίες δεν πρέπει να παγιδεύουν πτηνά, νυχτερίδες ή μικρά θηλαστικά και απαιτεί την ύπαρξη προστατευτικού πλέγματος. Το Penn State University αναφέρει ρητά ότι οι κολλητικές ταινίες εγκλωβίζουν πουλιά και μικρά θηλαστικά και δεν πρέπει ποτέ να τοποθετούνται χωρίς προστατευτικό κάλυμμα. Παράλληλα, η Audubon Society έχει καταγράψει εκατοντάδες περιστατικά παγιδευμένων πτηνών που κατέληξαν από εξάντληση και σοκ μέσα σε λίγες ώρες .
Επιπλέον, το Εργαστήριο Δασικής Εντομολογίας του ΑΠΘ έχει επισημάνει ότι οι μη εκλεκτικές μηχανικές παγίδες επηρεάζουν το σύνολο της εντομοπανίδας, συμπεριλαμβανομένων μελισσών, σφηκών και ωφέλιμων αρπακτικών εντόμων .
Νομικό πλαίσιο: Ρητές απαγορεύσεις
Η Ομοσπονδία επισημαίνει ότι η ευρωπαϊκή Οδηγία 79/409/ΕΟΚ «για τα Πτηνά» απαγορεύει κάθε μέσο που παγιδεύει πτηνά αδιακρίτως σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση, δεσμεύοντας πλήρως και την Ελλάδα ως κράτος-μέλος .
Επικαλείται επίσης απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Μάρτιος 2021), η οποία χαρακτήρισε τις κολλητικές παγίδες ως μέσο που προκαλεί «ανεπανόρθωτη βλάβη» στα πτηνά, οδηγώντας ακόμη και σε απαγόρευση αντίστοιχων πρακτικών στη Γαλλία .
Σε εθνικό επίπεδο, γίνεται αναφορά στον Ν. 2637/1998, που απαγορεύει μεθόδους μαζικής παγίδευσης άγριων ζώων, καθώς και στον Ν. 1335/1983, με τον οποίο κυρώθηκε η Σύμβαση της Βέρνης και απαγορεύονται ρητά τα μη εκλεκτικά μέσα σύλληψης .
Κίνδυνος για τα φυσικά αρπακτικά
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο γεγονός ότι τα πουλιά που κινούνται στους κορμούς των πεύκων – εκεί όπου τοποθετούνται οι ταινίες – αποτελούν φυσικούς θηρευτές της πευκοκάμπιας. Αναφέρονται χαρακτηριστικά η παπαδίτσα (Parus major), η γαλαζοπαπαδίτσα (Cyanistes caeruleus), ο τσαλαπετεινός (Upupa epops), ο κούκος, καθώς και σαύρες και ωφέλιμα έντομα .
Κατά την Ομοσπονδία, η εξόντωση αυτών των οργανισμών ενδέχεται να οδηγήσει μακροπρόθεσμα σε ανεξέλεγκτη αύξηση του πληθυσμού της πευκοκάμπιας, καθώς θα απουσιάζουν οι φυσικοί της εχθροί.
Προτεινόμενες εναλλακτικές λύσεις
Ως ασφαλέστερες επιλογές προτείνονται:
-Παγίδες φερομόνης που στοχεύουν αποκλειστικά τον ενήλικο αρσενικό πληθυσμό, χωρίς κίνδυνο για άλλα είδη.
-Η χρήση βιολογικού σκευάσματος Btk (Bacillus thuringiensis var. kurstaki), εγκεκριμένου από την Ευρωπαϊκή Ένωση και ασφαλούς για πτηνά, μέλισσες, παιδιά και κατοικίδια.
-Η τοποθέτηση φωλιαστρών για την ενίσχυση των φυσικών θηρευτών.
-Η απομάκρυνση των φωλιών κατά τους χειμερινούς μήνες (Δεκέμβριο–Ιανουάριο), πριν από την εκκόλαψη.
Κάλεσμα για εγρήγορση
Η Ομοσπονδία καλεί τους πολίτες να καταγράφουν φωτογραφικά τυχόν περιστατικά παγιδευμένων ζώων, προκειμένου να υποβάλλονται καταγγελίες στις αρμόδιες αρχές, καθώς και να ζητούν επίσημες απαντήσεις από τα Δημοτικά Συμβούλια σχετικά με τα υλικά και τις ουσίες που χρησιμοποιούνται .
Καταλήγοντας, τονίζεται ότι η προστασία του αστικού πρασίνου και της άγριας ζωής δεν μπορεί να επιτυγχάνεται με μέσα που επιδεινώνουν το πρόβλημα. Η αντιμετώπιση της πευκοκάμπιας, σημειώνεται, οφείλει να βασίζεται σε επιστημονικά τεκμηριωμένες και περιβαλλοντικά υπεύθυνες πρακτικές .
