Έντονο προβληματισμό και απογοήτευση εκφράζει ο καθηγητής Πολιτικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, Δημήτρης Ξενάκης, μετά από πρωτοφανές περιστατικό που σημειώθηκε στο γραφείο του, με αφορμή υπόθεση αντιγραφής φοιτητή μέσω τεχνητής νοημοσύνης.
Η υπόθεση ξεκίνησε όταν φοιτητής μηδενίστηκε σε γραπτή εξέταση, καθώς διαπιστώθηκε ότι είχε αντιγράψει χρησιμοποιώντας εργαλείο AI. Ο νεαρός υπέβαλε αίτημα επανεξέτασης και ο καθηγητής όρισε προφορική εξέταση για το πρωί της ίδιας ημέρας. Ωστόσο, αντί του φοιτητή, στο γραφείο του εμφανίστηκε η μητέρα του, συνοδευόμενη από φίλη και συνάδελφό της.
Σύμφωνα με τον καθηγητή, οι δύο γυναίκες μπήκαν στο γραφείο του και ζήτησαν να επανεξεταστεί το γραπτό και όχι να πραγματοποιηθεί προφορική δοκιμασία, υποστηρίζοντας ότι είχε περάσει ήδη ένας μήνας από την αρχική εξέταση και ο φοιτητής είχε ξεχάσει την ύλη. Όπως αναφέρει, επικαλέστηκαν επανειλημμένα την επαγγελματική τους ιδιότητα, την οποία ο ίδιος απέφυγε να δημοσιοποιήσει, σημειώνοντας μόνο ότι ασκούν λειτούργημα. Περιέγραψε μάλιστα τη στάση τους ως επιβλητική, με ύφος που παρέπεμπε σε επίκληση εξουσίας.
Ο κ. Ξενάκης υπογραμμίζει ότι στα 23 χρόνια διδασκαλίας του δεν έχει αντιμετωπίσει παρόμοια παρέμβαση γονέα. Χαρακτηρίζει τη μητέρα υπερπροστατευτική, επισημαίνοντας ότι τέτοιες συμπεριφορές τελικά βλάπτουν τους ίδιους τους φοιτητές. Μετά το περιστατικό, επανεξέτασε το γραπτό του φοιτητή για να διαπιστώσει αν είχε σφάλει στην κρίση του, καταλήγοντας ότι όχι μόνο δεν υπήρξε λάθος, αλλά επρόκειτο για μία από τις πιο χαρακτηριστικές περιπτώσεις αντιγραφής.
Ο καθηγητής συνδέει το περιστατικό με δύο ευρύτερα ζητήματα: την εκτεταμένη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στα πανεπιστήμια για αντιγραφή και την αντίληψη ορισμένων γονέων ότι μπορούν να παρεμβαίνουν επικαλούμενοι την κοινωνική ή επαγγελματική τους θέση.
Ιδιαίτερη ανησυχία του προκαλεί το γεγονός ότι ακόμη και τα τυπικά αιτήματα επανεξέτασης που έλαβε μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου έφεραν, όπως υποστηρίζει, εμφανή ίχνη χρήσης AI, με τυποποιημένη και «ξύλινη» διατύπωση. Όπως σημειώνει, πρόκειται για φαινόμενο που εντείνεται το τελευταίο διάστημα και εγείρει ερωτήματα για το επίπεδο κριτικής σκέψης και αυθεντικής έκφρασης των φοιτητών.
Αναφορικά με τον τρόπο που εντόπισε την αντιγραφή, εξηγεί ότι δεν επρόκειτο για κλασική χρήση σκονάκιου ή σημειώσεων, αλλά για αξιοποίηση «έξυπνων» συσκευών, όπως κινητά τηλέφωνα ή άλλου τύπου τεχνολογικά μέσα. Σε μία από τις δύο αίθουσες εξετάσεων διαπίστωσε εκτεταμένη ομοιότητα απαντήσεων. Θέλοντας να επιβεβαιώσει τις υποψίες του, υπέβαλε ο ίδιος την ίδια ερώτηση σε εργαλείο τεχνητής νοημοσύνης, συγκεκριμένα για το θέμα του μερκαντιλισμού. Το αποτέλεσμα, όπως αναφέρει, ήταν ταυτόσημο κείμενο με το ίδιο χαρακτηριστικό λάθος που εντόπισε στα γραπτά, γεγονός που ενίσχυσε τη βεβαιότητά του ότι επρόκειτο για μαζική χρήση AI.
Ο ίδιος παραδέχεται ότι αρχικά είχε εντυπωσιαστεί θετικά από την ποιότητα των απαντήσεων, όμως στη συνέχεια διαπίστωσε ότι επρόκειτο για προϊόν αντιγραφής. Όπως τονίζει, το πιο ανησυχητικό στοιχείο δεν είναι η εξαπάτηση των διδασκόντων, αλλά το ότι οι φοιτητές υπονομεύουν τη δική τους εκπαιδευτική πορεία.
Μετά το συμβάν, ο καθηγητής συζήτησε το θέμα με τον πρόεδρο του τμήματος και συμφώνησαν στην ανάγκη λήψης μέτρων. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται ο άμεσος μηδενισμός όποιου εντοπίζεται με ενεργοποιημένο κινητό τηλέφωνο κατά τη διάρκεια της εξέτασης, καθώς και η εξέταση της δυνατότητας εγκατάστασης συστήματος παρεμβολής σήματος κινητής τηλεφωνίας, αντίστοιχου με εκείνο που λειτουργεί στην ολομέλεια της Βουλής, σε συνδυασμό με διακοπή του σήματος Wi-Fi.
Ο κ. Ξενάκης επισημαίνει ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να λειτουργήσει ως υποστηρικτικό εργαλείο, ωστόσο θέτει το ερώτημα για το πώς πρέπει να αξιοποιείται στο ακαδημαϊκό περιβάλλον. Όπως αναφέρει, το τελευταίο έτος – και ιδίως το τελευταίο εξάμηνο – παρατηρείται γενικευμένη χρήση της, γεγονός που καθιστά αναγκαία μια συνολική συζήτηση για τα όρια και τους κανόνες εφαρμογής της στην ανώτατη εκπαίδευση.
