Η πρωτοβουλία για την έναρξη της συζήτησης περί συνταγματικής αναθεώρησης επαναφέρει στο προσκήνιο ένα από τα πλέον σύνθετα και θεσμικά φορτισμένα ζητήματα του πολιτικού συστήματος. Όπως ανέλυσε ο νομικός Νίκος Πέττας, μιλώντας στον ραδιοφωνικό σταθμό Πρίσμα 90.2, η αναθεώρηση του Συντάγματος δεν συνιστά μια απλή πολιτική εξαγγελία, αλλά μια μακρά και απαιτητική διαδικασία, η οποία εκτείνεται ταυτόχρονα σε τεχνικό, νομικό και πολιτικό επίπεδο.
Σε θεσμικό επίπεδο, η συνταγματική αναθεώρηση προβλέπει τη συμμετοχή δύο διαδοχικών Βουλών, στοιχείο που λειτουργεί ως εγγύηση θεσμικής σταθερότητας αλλά και ως μηχανισμός πολιτικής συναίνεσης. Η παρούσα Βουλή έχει την αρμοδιότητα να αποφασίσει αποκλειστικά ποιες διατάξεις του Συντάγματος θα χαρακτηριστούν αναθεωρητέες, χωρίς να παρεμβαίνει στο περιεχόμενό τους. Η ουσιαστική τροποποίηση των άρθρων μεταφέρεται στην επόμενη Βουλή, η οποία θα κληθεί να καθορίσει το νέο περιεχόμενο με αυξημένες πλειοψηφίες, επιβεβαιώνοντας τον αυστηρό χαρακτήρα της διαδικασίας.
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδεται στην απαίτηση για ευρείες κοινοβουλευτικές πλειοψηφίες, είτε 150 είτε 180 βουλευτών, ανάλογα με το στάδιο και τους συσχετισμούς δυνάμεων. Το γεγονός αυτό καθιστά σαφές ότι καμία κυβέρνηση δεν μπορεί να προχωρήσει μονομερώς σε συνταγματικές αλλαγές, χωρίς διάλογο και συναινέσεις με τα υπόλοιπα πολιτικά κόμματα. Έτσι, η συνταγματική αναθεώρηση μετατρέπεται σε πεδίο αναγκαστικής πολιτικής συνεννόησης, αλλά και έντονων διαπραγματεύσεων.
Στο πολιτικό σκέλος της πρωτοβουλίας, η κυβέρνηση φαίνεται να επιδιώκει τη διαμόρφωση μιας συγκεκριμένης ατζέντας, θέτοντας στο τραπέζι ορισμένα εμβληματικά άρθρα. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται το άρθρο 16 για τον χαρακτήρα της ανώτατης εκπαίδευσης, το άρθρο 86 που αφορά την ευθύνη των υπουργών, καθώς και ζητήματα που σχετίζονται με τη μονιμότητα των δημοσίων υπαλλήλων. Οι αναφορές αυτές λειτουργούν όχι μόνο ως θεσμικές προτάσεις, αλλά και ως σαφή πολιτικά μηνύματα προς την κοινωνία και το κομματικό σύστημα.
Παράλληλα, σύμφωνα με την ανάλυση του Νίκου Πέττα, η κυβέρνηση επιχειρεί να απευθυνθεί απευθείας στην κοινωνία των πολιτών, εκτιμώντας ότι ορισμένες από τις προτεινόμενες αλλαγές διαθέτουν ευρύτερη κοινωνική αποδοχή σε σχέση με το στενό κομματικό πεδίο. Η στρατηγική αυτή στοχεύει στη δημιουργία κοινωνικής πίεσης προς τα πολιτικά κόμματα, προκειμένου να υπερβούν παγιωμένες αρνήσεις και να αναζητήσουν κοινό έδαφος σε ζητήματα που θεωρούνται ώριμα ή διαχρονικά.
Η χρονική συγκυρία της πρωτοβουλίας δεν θεωρείται τυχαία, καθώς η χώρα κινείται σε προεκλογική τροχιά. Η συνταγματική αναθεώρηση αναμένεται να βρεθεί στον πυρήνα της πολιτικής αντιπαράθεσης και να αποτελέσει μέρος των προγραμματικών δεσμεύσεων των κομμάτων ενόψει των εκλογών. Με τον τρόπο αυτό, οι πολίτες καλούνται να αξιολογήσουν όχι μόνο τις γενικές πολιτικές προτάσεις, αλλά και τις θέσεις των κομμάτων σε θεμελιώδη θεσμικά ζητήματα.
Σε κάθε περίπτωση, η εμπειρία προηγούμενων αναθεωρήσεων καταδεικνύει ότι πρόκειται για μια αργή και εξελικτική διαδικασία, η οποία απαιτεί χρόνο, πολιτική ωριμότητα και αντοχή στις πιέσεις της συγκυρίας. Οι τελικές αποφάσεις μπορεί να απέχουν χρονικά, ωστόσο η έναρξη της συζήτησης σηματοδοτεί μια κρίσιμη φάση για το θεσμικό μέλλον της χώρας και τον τρόπο με τον οποίο θα διαμορφωθεί ο συνταγματικός της χάρτης τα επόμενα χρόνια.
Πηγή: www.prisma902.gr
