Ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση προχωρά στην οριστική απαγόρευση των εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου, εντείνονται οι ανησυχίες ότι η ενεργειακή της στρατηγική κινδυνεύει να οδηγηθεί από τη μία εξάρτηση στην άλλη. Περιβαλλοντικές οργανώσεις προειδοποιούν ότι η αποδέσμευση από το ρωσικό αέριο δεν μπορεί να θεωρηθεί επιτυχία, εάν αντικατασταθεί από μαζικές εισαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Σε μια έντονα συμβολική κινητοποίηση στις Βρυξέλλες, ακτιβιστές της Greenpeace ανέδειξαν το ζήτημα της εξάρτησης της Ευρώπης από ορυκτά καύσιμα που προέρχονται από αυταρχικά πολιτικά καθεστώτα. Με φουσκωτές φιγούρες των Βλαντίμιρ Πούτιν και Ντόναλντ Τραμπ, τοποθετημένες πάνω σε δεξαμενόπλοιο μεταφοράς αερίου μπροστά από την έδρα του Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, επιχείρησαν να υπογραμμίσουν ότι το ενεργειακό πρόβλημα της Ευρώπης δεν λύνεται με απλή αλλαγή προμηθευτή.
Σύμφωνα με πρόσφατη ανάλυση που επικαλείται η οργάνωση, καθημερινά φτάνουν στην Ευρώπη κατά μέσο όρο δύο έως τρία δεξαμενόπλοια με αμερικανικό LNG. Μόνο κατά τον πρώτο μήνα του 2026 καταγράφηκαν 61 αφίξεις τέτοιων πλοίων, εκ των οποίων δύο κατευθύνθηκαν προς την Ελλάδα. Παράλληλα, από τον Ιανουάριο του 2025, όταν ξεκίνησε η δεύτερη προεδρική θητεία του Τραμπ, οι χώρες της ΕΕ φέρονται να έχουν δαπανήσει περίπου 28 δισεκατομμύρια ευρώ για εισαγωγές αμερικανικού αερίου – κεφάλαια που, όπως τονίζεται, θα μπορούσαν να είχαν διοχετευθεί στην ανάπτυξη υποδομών ανανεώσιμης ενέργειας.
Όπως επισημαίνει ο Κώστας Καλούδης, υπεύθυνος εκστρατείας για το κλίμα και την ενέργεια στο ελληνικό γραφείο της Greenpeace, η ενεργειακή ανεξαρτησία αποτελεί βασικό πυλώνα της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρώπης. Κατά την άποψή του, η αυξανόμενη εξάρτηση από τις ΗΠΑ καθιστά την ΕΕ ευάλωτη σε πολιτικές πιέσεις, ενώ κάθε νέο ευρώ που κατευθύνεται στο ορυκτό αέριο ενισχύει πολιτικές επιλογές με αυταρχικό χαρακτήρα. Παράλληλα, υπογραμμίζει ότι η διεύρυνση της ηλεκτροπαραγωγής από αέριο συμβάλλει στη διατήρηση υψηλών τιμών ρεύματος, με άμεσες επιπτώσεις και για τους Έλληνες καταναλωτές.
Η Greenpeace θεωρεί σωστή, αλλά καθυστερημένη, την απόφαση της ΕΕ για πλήρη διακοπή του ρωσικού αερίου. Την ίδια στιγμή, όμως, προειδοποιεί ότι δεν υπάρχει περιθώριο πανηγυρισμών όσο η Ευρώπη εγκλωβίζεται σε μια νέα, μακροπρόθεσμη εξάρτηση από το αμερικανικό ορυκτό αέριο. Στο πλαίσιο αυτό, καλεί την Ένωση να αναθεωρήσει τη δέσμευση για εισαγωγές ενέργειας από τις ΗΠΑ ύψους 750 δισεκατομμυρίων δολαρίων έως το 2028 και να διακόψει κάθε νέα διαπραγμάτευση για συμβόλαια φυσικού αερίου.
Παράλληλα, ζητά ένα σαφές και δεσμευτικό σχέδιο απεξάρτησης από το αμερικανικό LNG, τον τερματισμό των υφιστάμενων μακροχρόνιων συμβάσεων, τη μείωση της συνολικής ζήτησης αερίου στην Ευρώπη και την ταχεία ενίσχυση των εγχώριων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
Οι διεθνείς συζητήσεις στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ, σύμφωνα με την οργάνωση, ανέδειξαν με τον πιο σαφή τρόπο το χάσμα ανάμεσα στις διακηρύξεις και την πραγματική πολιτική βούληση για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης και των ανισοτήτων. Αντί για ουσιαστικές λύσεις, κυριάρχησαν τοποθετήσεις που, όπως σημειώνεται, εντείνουν το κλιματικό και οικονομικό αδιέξοδο. Στο ίδιο πνεύμα, ενόψει των συναντήσεων των Ευρωπαίων ηγετών στις Βρυξέλλες, η Greenpeace υπενθυμίζει ότι η ισχύς της ΕΕ εδράζεται σε κανόνες που προστατεύουν τη δημόσια υγεία, το περιβάλλον, τα δικαιώματα και το μέλλον των κοινωνιών της.
Σε εθνικό επίπεδο, η ελληνική κυβέρνηση καλείται, σύμφωνα με την οργάνωση, να επαναπροσδιορίσει την ενεργειακή της πολιτική. Μεταξύ άλλων, ζητείται να απορρίψει πιέσεις για νέες εισαγωγές ορυκτού αερίου και για εξορύξεις υδρογονανθράκων, να μειώσει συστηματικά το μερίδιο του αερίου στο ενεργειακό μίγμα και να επενδύσει στην αποθήκευση ενέργειας και σε αποκεντρωμένες, δημοκρατικές εφαρμογές ανανεώσιμων πηγών από πολίτες, δήμους και επιχειρήσεις.
Τέλος, υπογραμμίζεται η ανάγκη μιας συνολικής ενεργειακής στρατηγικής που θα συνδέει την ενεργειακή αυτάρκεια με την ειρήνη, τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη βιώσιμη ανάπτυξη στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο. Με το σημαντικό δυναμικό που διαθέτει σε ανανεώσιμες πηγές, η Ελλάδα, σύμφωνα με τη Greenpeace, μπορεί να στοχεύσει σε ένα μοντέλο ανάπτυξης περιβαλλοντικά βιώσιμο και κοινωνικά δίκαιο, προωθώντας ταυτόχρονα την ενεργειακή δημοκρατία εντός και εκτός συνόρων.
