Μια εκπαιδευτική πρωτοβουλία που «συνδέει» άμεσα τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση με τη σύγχρονη διαστημική επιστήμη τίθεται σε εφαρμογή, δίνοντας σε μαθητές Λυκείων από τη Ζάκυνθο, την Ηλεία και τη Φθιώτιδα την ευκαιρία να εργαστούν πάνω σε αυθεντικά δεδομένα που προέρχονται από το Solar Orbiter, το ηλιακό παρατηρητήριο της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Διαστήματος (ESA).
Η δράση έχει τίτλο «ΙΚΑΡΟΣ» και υλοποιείται από το Ερευνητικό Εργαστήριο Υψηλών Συχνοτήτων, Μεταϋλικών και Μη Γραμμικών Κυμάτων (HERON LAB) του Τμήματος Φυσικής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, σε συνεργασία με την ερευνητική ομάδα LIRA του Αστεροσκοπείου του Παρισιού. Στον πυρήνα της βρίσκεται ο «Διαστημικός Καιρός», ένας τομέας αιχμής της Φυσικής που εστιάζει στη δραστηριότητα του Ήλιου και στις συνέπειές της τόσο στο διαστημικό όσο και στο γήινο περιβάλλον, επηρεάζοντας –μεταξύ άλλων– τις δορυφορικές επικοινωνίες και τις διαστημικές αποστολές.
Από τη θεωρία στην πράξη, με πραγματικά δεδομένα
Βασική στόχευση του «ΙΚΑΡΟΣ» είναι οι μαθητές και οι μαθήτριες να γνωρίσουν τη διαστημική έρευνα όχι ως ένα μακρινό, θεωρητικό αντικείμενο, αλλά ως μια διαδικασία στην οποία μπορούν να συμμετέχουν ενεργά. Η συμμετοχή τους είναι εθελοντική και οργανώνεται στο πλαίσιο μνημονίων εκπαιδευτικής συνεργασίας που έχει αναπτύξει το HERON LAB με τις Διευθύνσεις Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ζακύνθου και Φθιώτιδας, καθώς και με σχολικές μονάδες της Ηλείας.
Συγκεκριμένα, στην Περιφερειακή Ενότητα Ηλείας συμμετέχουν: το 1ο ΓΕΛ Αμαλιάδας, τα ΓΕΛ Κρεστένων, Λάλα, Λεχαινών, Πελοπίου και το 1ο ΓΕΛ Πύργου.
«Σπάνια ευκαιρία» για τόσο μικρές ηλικίες
Ο επιστημονικά υπεύθυνος της δράσης, Γεώργιος Βελντές (Αναπληρωτής Καθηγητής και Διευθυντής του HERON LAB), υπογραμμίζει ότι ο «ΙΚΑΡΟΣ» δεν εξαντλείται σε παρουσιάσεις: οι μαθητές εντάσσονται στη λογική της έρευνας, δουλεύοντας με δεδομένα που αξιοποιεί η διεθνής επιστημονική κοινότητα, μια εμπειρία που –όπως επισημαίνεται– δεν προσφέρεται συχνά σε αυτές τις ηλικίες. Παράλληλα, κεντρικός στόχος είναι να ενισχυθεί το ενδιαφέρον των νέων για τις θετικές επιστήμες και να καλλιεργηθεί ουσιαστική επαφή της σχολικής κοινότητας με τη διαστημική επιστήμη.
Από την πλευρά της ερευνητικής ομάδας LIRA, η Κατερίνα Πεσίνη (υποψήφια διδάκτορας στο Radboud University, Nijmegen) δίνει έμφαση στο μήνυμα της προσβασιμότητας: η επιστήμη, όπως αναφέρει, δεν αφορά λίγους ή «ειδικούς», αλλά αποτελεί πεδίο ανοιχτό σε όλους, ανεξάρτητα από ηλικία, επαγγελματική ιδιότητα ή καταγωγή.
Εκπαίδευση με δεξιότητες ανάλυσης και κριτικής σκέψης
Στο ίδιο πνεύμα, εκπρόσωποι της εκπαίδευσης που συνεργάζονται με το HERON LAB περιγράφουν τη δράση ως ένα υπόδειγμα σύνδεσης σχολείου και σύγχρονης επιστημονικής πραγματικότητας. Από τη ΔΔΕ Ζακύνθου, ο Διονύσιος Πόθος αναδεικνύει ότι η βιωματική προσέγγιση λειτουργεί ως μοχλός ενίσχυσης του ενδιαφέροντος για τη Φυσική και τις διαστημικές επιστήμες, ενώ παράλληλα καλλιεργεί δεξιότητες όπως η ανάλυση, η κριτική σκέψη και η εξοικείωση με την επιστημονική μεθοδολογία.
Από τη ΔΔΕ Φθιώτιδας, ο Κωνσταντίνος Σπαλιώρας σημειώνει ότι η πρωτοβουλία «κουμπώνει» το σχολικό περιβάλλον με σύγχρονα ερευνητικά πεδία, μετατρέποντας τη γνωριμία με τη διαστημική επιστήμη σε εμπειρία μάθησης μέσα από πράξη και συμμετοχή.
Η Επόπτρια Ποιότητας Εκπαίδευσης Ηλείας, Γεωργία Νικολετσέα, εστιάζει στο ότι η επαφή με πραγματικά δεδομένα και η συνεργασία με επιστήμονες βοηθούν τους μαθητές να αντιληφθούν πώς εργάζονται σήμερα οι ερευνητές, ενισχύοντας δεξιότητες που θα τους χρειαστούν στο μέλλον και κάνοντας το σχολείο πιο ελκυστικό και «ζωντανό».
Αντίστοιχα, η Επόπτρια Ποιότητας Εκπαίδευσης Ζακύνθου, Μάργαρη Φιλιππίτσα, περιγράφει μια διαδραστική εκπαιδευτική εμπειρία με ανάλυση αυθεντικών δεδομένων, ψηφιακές προσομοιώσεις και διαθεματικές προσεγγίσεις, που ενδυναμώνει τους μαθητές ως ενεργούς «μικρούς ερευνητές» και ενισχύει το ενδιαφέρον για τα πεδία STEM.
Η Σύμβουλος Εκπαίδευσης Φυσικών Επιστημών Ηλείας–Ζακύνθου και μέλος του HERON LAB, Μαρία Μπίρμπα, προσθέτει ότι η δράση έρχεται να αναδείξει τη δημιουργική πλευρά των Φυσικών Επιστημών, πέρα από την καθημερινότητα της σχολικής «ασκησεολογίας», δίνοντας στους μαθητές ρόλο συμμετοχής σε πραγματικές ερευνητικές προκλήσεις και σε διαδικασίες εξαγωγής συμπερασμάτων.
Η οπτική των σχολείων που συμμετέχουν
Από τα σχολεία της Ηλείας, οι διευθυντές περιγράφουν τη συμμετοχή ως ευκαιρία σύνδεσης του σχολείου με την έρευνα και την παγκόσμια επιστημονική κοινότητα, με στόχο να εμπνευστούν οι μαθητές μέσα από μια πρακτική, βιωματική εμπειρία πάνω στον Διαστημικό Καιρό. Παράλληλα, αναδεικνύεται η αξία της συνεργασίας με επιστημονικούς φορείς ως μέσο μετασχηματισμού της σχολικής γνώσης σε «ζωντανή» μάθηση, που καλλιεργεί υπευθυνότητα, συνεργασία και εμπιστοσύνη στη δύναμη της γνώσης.
Η έναρξη με επιμορφωτικές συναντήσεις
Η δράση ξεκινά με κύκλο επιμορφωτικών συναντήσεων από το επιστημονικό προσωπικό του HERON LAB, σε τρεις σταθμούς:
-Σάββατο 24 Ιανουαρίου 2026: 1ο Λύκειο Πύργου
-Σάββατο 31 Ιανουαρίου 2026: 2ο Λύκειο Ζακύνθου
-Σάββατο 7 Φεβρουαρίου 2026: 4ο Πειραματικό Γυμνάσιο Λαμίας
Με τον «ΙΚΑΡΟΣ», η σχολική κοινότητα καλείται να προσεγγίσει τη διαστημική επιστήμη με όρους συμμετοχής και πράξης: να παρατηρήσει, να αναλύσει, να ερμηνεύσει και να κατανοήσει – αξιοποιώντας δεδομένα που προέρχονται από μια ενεργή ευρωπαϊκή αποστολή παρατήρησης του Ήλιου.
