Αιφνιδιασμό και έντονες αντιδράσεις έχει προκαλέσει στη Ζάκυνθο η απόφαση μετατροπής του 1ου Γυμνασίου και του 1ου Γενικού Λυκείου σε Πειραματικά σχολεία, εξέλιξη που, όπως αναφέρεται, προέκυψε μέσα στις γιορτές έπειτα από πρόταση της Διεύθυνσης Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ζακύνθου.
Σύμφωνα με όσα τίθενται δημόσια από την Ένωση Συλλόγων Γονέων των μαθητών Ζακύνθου, η απόφαση ελήφθη χωρίς προηγούμενη διαβούλευση με τους συλλόγους διδασκόντων, τους γονείς, τους μαθητές και τα θεσμικά τους όργανα, ενώ τονίζεται ότι ακόμα και θεσμικά όργανα της τοπικής αυτοδιοίκησης –μεταξύ αυτών το Περιφερειακό Συμβούλιο Ιονίων Νήσων– έχουν ζητήσει την ανάκλησή της.
Στο ίδιο πλαίσιο, γίνεται λόγος για κλίμα παραπληροφόρησης, καθησυχαστικών διαβεβαιώσεων και «υποσχέσεων» σε κλειστές κατ’ ιδίαν συζητήσεις, με σκοπό –όπως υποστηρίζεται– να περιοριστούν οι αντιδράσεις. Οι γονείς συγκεντρώνουν τις βασικές διαβεβαιώσεις που ακούγονται και αντιπαραθέτουν, σημείο προς σημείο, όσα εκτιμούν ότι θα ισχύσουν στην πράξη.
«Δεν καταργούνται τα σχολεία της γειτονιάς»: Τι υποστηρίζεται ότι αλλάζει
Κεντρικό επιχείρημα που, κατά την Ένωση, προβάλλεται προς κατευνασμό είναι ότι τα σχολεία «της γειτονιάς» δεν θίγονται. Οι γονείς αντιτείνουν πως τα Πειραματικά, με λίγα τμήματα και 20 μαθητές ανά τμήμα, δεν επαρκούν για να καλύψουν τον σημερινό μαθητικό πληθυσμό που εξυπηρετούν το 1ο Γυμνάσιο και το 1ο Λύκειο, δηλαδή παιδιά που γεωγραφικά ανήκουν στην περιοχή του κέντρου και των περιχώρων.
Παράλληλα, επισημαίνεται ότι μαθητές από όλο το νησί, εκτός της συγκεκριμένης γεωγραφικής περιοχής, μπορούν να διεκδικήσουν θέση μέσω αίτησης και συμμετοχής στην κλήρωση. Όσοι δεν επιλεγούν, σύμφωνα με την ίδια τοποθέτηση, θα εγγράφονται υποχρεωτικά σε άλλα σχολεία όπου υπάρχει διαθέσιμη θέση: για τα Γυμνάσια αναφέρονται ενδεικτικά το 2ο ή 3ο, το Βανάτο ή και σχολεία πιο μακριά, ενώ για τα Λύκεια η Παναγούλα, οι Λυκειακές Τάξεις Βανάτου, το Καταστάρι ή ακόμη και οι Βολίμες.
Το αποτέλεσμα που περιγράφεται είναι διπλό: αφενός παιδιά της περιοχής μπορεί να αποκλειστούν από το σχολείο που θεωρούν «της γειτονιάς» τους, αφετέρου τα υπόλοιπα σχολεία θα δεχθούν πρόσθετη πίεση, με αύξηση του (ήδη οριακού, όπως αναφέρεται) αριθμού μαθητών ανά τμήμα και επιβάρυνση των συνθηκών διδασκαλίας.
Η μεταφορά μαθητών: Διαβεβαίωση χωρίς πρακτικό αντίκρισμα, κατά τους γονείς
Στο ζήτημα της μετακίνησης, διατυπώνεται η θέση ότι θα υπάρξει λεωφορειακή κάλυψη για παιδιά της πόλης που θα χρειαστεί να φοιτήσουν εκτός αυτής. Η Ένωση Συλλόγων Γονέων απαντά ότι η μαθητική μεταφορά στη Ζάκυνθο περιγράφεται ήδη ως προβληματική, με δρομολόγια που καλύπτουν μεγάλες διαδρομές και με μειώσεις δρομολογίων στην τουριστική περίοδο.
Επιπλέον, τονίζεται πως η μεταφορά προϋποθέτει σταθερή ώρα λήξης του σχολικού προγράμματος. Η ίδια ανακοίνωση συνδέει το ζήτημα με τα κενά σε εκπαιδευτικούς, υποστηρίζοντας ότι εφόσον δοθεί προτεραιότητα στη στελέχωση των Πειραματικών, τα υπόλοιπα σχολεία θα αντιμετωπίζουν αστάθεια στο ωράριο, με πιθανότητα οι μαθητές να σχολούν νωρίτερα και με μη προβλέψιμο πρόγραμμα για μεγάλο διάστημα.
«Δίκαιη επιλογή με κλήρωση»: Η κριτική για άνισες αφετηρίες
Ως προς τη διαδικασία εισαγωγής, προβάλλεται –σύμφωνα με την Ένωση– ότι η κλήρωση διασφαλίζει ίσες ευκαιρίες. Η αντίρρηση εστιάζει στο ότι η κλήρωση γίνεται μεταξύ όσων υποβάλλουν αίτηση και όχι επί του συνόλου του μαθητικού πληθυσμού. Παράλληλα, σημειώνεται ότι, λόγω απαιτητικότητας προγράμματος, συνήθως στρέφονται προς αυτά μαθητές μεσαίας και υψηλής επίδοσης, συχνά με μεγαλύτερη οικογενειακή εκπαιδευτική και κοινωνική στήριξη.
Με αυτή τη λογική, οι γονείς υποστηρίζουν ότι η εκπαίδευση από δικαίωμα κινδυνεύει να αντιμετωπιστεί ως «ευκαιρία» για λίγους, ότι ενισχύονται κοινωνικές και μορφωτικές ανισότητες και ότι το δημόσιο σχολείο οδηγείται σε κατηγοριοποίηση «πολλών ταχυτήτων».
«Αφορά μόνο τα δύο σχολεία»: Η θέση ότι επηρεάζεται όλο το νησί
Η Ένωση απορρίπτει ως περιοριστική την άποψη ότι το θέμα αφορά αποκλειστικά τις οικογένειες του 1ου Γυμνασίου και του 1ου Λυκείου. Αντίθετα, υπογραμμίζει ότι όλα τα υπόλοιπα Γυμνάσια και Λύκεια της Ζακύνθου θα κληθούν να απορροφήσουν τους μαθητές που θα μείνουν εκτός Πειραματικών, με προοπτική να φτάσουν ακόμη και τους 28 μαθητές ανά τμήμα, όπως αναφέρεται ότι προβλέπεται, χωρίς να υπάρχουν οι απαιτούμενες υποδομές.
Παράλληλα, τίθεται ζήτημα προτεραιότητας των Πειραματικών στην κάλυψη θέσεων εκπαιδευτικών, «εις βάρος» των υπόλοιπων σχολείων, όπου –κατά την ανακοίνωση– αναμένεται αύξηση των κενών. Τέλος, γίνεται λόγος για απώλεια του πιο «δυναμικού» κομματιού του μαθητικού πληθυσμού από τα υπόλοιπα σχολεία, με εκτίμηση ότι αυτό μπορεί να οδηγήσει σε γενικευμένη πτώση του μορφωτικού επιπέδου.
Η μετάβαση από Γυμνάσιο σε Λύκειο: «Δεν υπάρχει αυτόματη συνέχεια»
Από τις πιο συγκεκριμένες ενστάσεις αφορά τη συνέχεια φοίτησης των σημερινών μαθητών. Κατά την Ένωση, η διαβεβαίωση ότι οι μαθητές του 1ου Γυμνασίου θα συνεχίσουν «αυτόματα» στο 1ο Λύκειο δεν ανταποκρίνεται σε όσα προβλέπονται: αναφέρεται ότι οι μαθητές εισάγονται στην πρώτη τάξη κάθε βαθμίδας με κλήρωση.
Περιγράφεται επίσης μεταβατική διετία, όπου θα λειτουργούν παράλληλα το κλασικό και το Πειραματικό σχήμα. Την επόμενη σχολική χρονιά, το 1ο Γυμνάσιο θα λειτουργεί ως Πειραματικό μόνο για την Α’ Γυμνασίου, ενώ οι Β’ και Γ’ τάξεις θα παραμείνουν κλασικές, και αντίστοιχα το επόμενο έτος. Έτσι, τονίζεται ότι οι σημερινοί μαθητές του 1ου Γυμνασίου θα αποφοιτήσουν από το κλασικό σχολείο και δεν θα έχουν «διασφαλισμένη» συνέχεια στο Πειραματικό Λύκειο, καθώς –όπως επισημαίνεται– μόνο οι απόφοιτοι Πειραματικού εισάγονται σε συνδεδεμένο Πειραματικό επόμενης βαθμίδας χωρίς νέα κλήρωση.
Στο ίδιο σημείο, γίνεται αναφορά ότι τυχόν παράκαμψη της κλήρωσης θα συνιστούσε μη τήρηση όσων προβλέπονται, ενώ χαρακτηρίζεται η σχετική υπόσχεση «επικοινωνιακό τρικ» με στόχο την εκτόνωση αντιδράσεων. Η πρακτική συνέπεια που προβάλλεται είναι ότι σημαντικός αριθμός παιδιών θα μετακινηθεί σε άλλα Λύκεια εκτός πόλης.
Αδέλφια στο ίδιο σχολείο: Η ρύθμιση του 20% και το ενδεχόμενο διάσπασης
Αντίστοιχα, αμφισβητείται ότι διασφαλίζεται φοίτηση αδελφών στο ίδιο σχολείο. Όπως αναφέρεται, δεν υπάρχει πλήρης εγγύηση, καθώς μόνο το 20% των θέσεων καλύπτεται με συμμετοχή μαθητών που έχουν αδέλφια στο ίδιο σχολείο ή σε συνδεδεμένο Πειραματικό άλλης βαθμίδας, καθώς και μαθητών με γονείς εκπαιδευτικούς που υπηρετούν στο σχολείο ή σε συνδεδεμένο Πειραματικό. Για όσους μείνουν εκτός Πειραματικού, σημειώνεται ότι δεν εξασφαλίζεται θέση στο ίδιο σχολείο όπου φοιτούν άλλα παιδιά της οικογένειας, με αποτέλεσμα να θεωρείται πιθανό να βρεθούν αδέλφια σε διαφορετικά Γυμνάσια ή Λύκεια.
«Αναβάθμιση της εκπαίδευσης»: Η ένσταση περί «αναδιανομής ανισοτήτων»
Τέλος, ως προς τον πυρήνα της επιχειρηματολογίας υπέρ των Πειραματικών, η Ένωση αναφέρει ότι «αναβάθμιση» θα σήμαινε όφελος για όλα τα σχολεία και όλους τους μαθητές. Αντίθετα, υποστηρίζει ότι δημιουργείται ένα σχολείο με προνομιακές συνθήκες (μικρότερα τμήματα, προτεραιότητα στη στελέχωση, αυξημένη προβολή) οι οποίες, όπως σημειώνεται, δεν προκύπτουν «από μυστικό παιδαγωγικό μηχανισμό», αλλά από μεταφορά μαθητών και πόρων, με συνέπεια τα υπόλοιπα σχολεία να έχουν περισσότερους μαθητές και λιγότερους πόρους.
Παράλληλα, προβάλλεται η θέση ότι η μαθησιακή ανομοιογένεια μέσα στην τάξη λειτουργεί θετικά συνολικά, ενώ η «αποστράγγιση» μαθητών που λειτουργούν ως πρότυπα δεν οδηγεί σε άνοδο αλλού, αλλά σε επιδείνωση. Σε αυτό το πλαίσιο, περιγράφεται ο κίνδυνος διαμόρφωσης σχολείων «πολλών ταχυτήτων»: ενός σχολείου με ευνοϊκές συνθήκες και πολλών άλλων με αυξημένο αριθμό μαθητών ανά τμήμα, περισσότερες δυσκολίες και περιορισμένες δυνατότητες.
Το πολιτικό και κοινωνικό διακύβευμα, όπως τίθεται
Η Ένωση Συλλόγων Γονέων καταλήγει ότι η μετατροπή των δύο σχολείων σε Πειραματικά συνιστά εξέλιξη που στρέφεται, κατά την εκτίμησή της, «σε βάρος των μορφωτικών και κοινωνικών δικαιωμάτων» των παιδιών της Ζακύνθου, θέτοντας δημόσια το ερώτημα για το αν η τοπική κοινωνία θα αποδεχθεί την αλλαγή όπως δρομολογείται.
