Σύμφωνα με το eleftherostypos.gr στην έναρξη της νέας χρονιάς, η κοινωνική ασφάλιση αναδεικνύεται σε βασικό πεδίο πολιτικής, με αιχμή τόσο τις διαρθρωτικές παρεμβάσεις όσο και τα ποσά που θα λάβουν όσοι προγραμματίζουν να αποχωρήσουν το 2026. Στο επίκεντρο μπαίνουν η ολοκλήρωση της ψηφιοποίησης των χειρόγραφων καρτελών ενσήμων, η ενίσχυση του πλαισίου για τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης και οι εξελίξεις που διαμορφώνουν νέους συσχετισμούς σε κύριες και επικουρικές συντάξεις.
Ψηφιοποίηση ενσήμων: επιτάχυνση απονομών και μεγαλύτερη διαφάνεια
Κεντρικός στόχος για το 2026 τίθεται η ολοκλήρωση της ψηφιοποίησης των χειρόγραφων καρτελών ενσήμων. Η κατεύθυνση αυτή συνδέεται άμεσα με την ταχύτερη έκδοση αποφάσεων, τόσο για τις κύριες όσο και για τις επικουρικές συντάξεις, αλλά και με την ενίσχυση της διαφάνειας στον έλεγχο του ασφαλιστικού χρόνου.
Στο συγκεκριμένο έργο έχουν ήδη καταγραφεί μετρήσιμα βήματα: το πρώτο μεγάλο έργο ΕΣΠΑ, που περιλάμβανε πάνω από 10 εκατ. καρτέλες, έχει ολοκληρωθεί. Παράλληλα, σε συνολικό επίπεδο ψηφιοποιούνται 53 εκατ. καρτέλες, με το 80% να έχει ήδη σαρωθεί.
Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης: στόχος η πλήρης εναρμόνιση και ισχυρότερη εποπτεία
Δεύτερη κρίσιμη προτεραιότητα είναι η αναμόρφωση του θεσμικού πλαισίου για τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης, με στόχο την πλήρη συμβατότητα με το ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο. Η στόχευση είναι τριπλή: ενίσχυση του δεύτερου πυλώνα ασφάλισης, ουσιαστικότερη προστασία των εργαζομένων και αποφυγή στρεβλώσεων στη λειτουργία των Ταμείων. Στο ίδιο πακέτο περιλαμβάνεται και ο εκσυγχρονισμός της εποπτείας, ώστε να διασφαλίζονται διαφάνεια, αποτελεσματικότητα και υγιής ανάπτυξη του θεσμού.
Οι νέες συντάξεις το 2026: τι «ανεβάζει» τα ποσά και πού φτάνει το όφελος
Για όσους βρίσκονται κοντά στην έξοδο, το 2026 περιγράφεται ως χρονιά με μεγαλύτερες νέες συντάξεις σε σχέση με το 2025 — ακόμη και με τα ίδια έτη ασφάλισης. Η μηνιαία διαφορά υπέρ όσων αποχωρήσουν το 2026 ξεκινά από 21 ευρώ και φτάνει έως 57 ευρώ, ενώ με ένα επιπλέον έτος ασφάλισης η απόκλιση μπορεί να αγγίξει τα 116 ευρώ τον μήνα.
Οι παράγοντες που διαμορφώνουν το αποτέλεσμα είναι τρεις:
-Αναπροσαρμογή των συντάξιμων αποδοχών (2002–2025) με βάση τη μεταβολή του πληθωρισμού του 2025 (2,6%), ενώ επιπλέον λαμβάνεται υπόψη ότι οι αυξήσεις μισθών του 2025 κινούνται κατά μέσο όρο στο 5%.
-Προσθήκη ενός πλήρους έτους ασφάλισης, που ανεβάζει το ποσοστό αναπλήρωσης και ενισχύει την ανταποδοτική σύνταξη.
-Επιλογή ορίου ηλικίας (πλήρης ή μειωμένη): στη μειωμένη σύνταξη προβλέπεται απώλεια έως 30% στην εθνική σύνταξη, που για το 2026 αντιστοιχεί σε μείον 134 ευρώ.
Στο σκέλος της εθνικής σύνταξης, προβλέπεται αύξηση 2,4% και διαμόρφωση στα 446,87 ευρώ (από 436,40 ευρώ το 2025).
Ενδεικτικές εικόνες για το Δημόσιο
Σε ασφαλισμένους του Δημοσίου, τα ποσά του 2026 εμφανίζονται αυξημένα έως και κατά 41 ευρώ τον μήνα με ίδια έτη ασφάλισης σε σχέση με όσους αποχώρησαν το 2025. Ενδεικτικά:
-Υπάλληλος κατηγορίας ΔΕ με 38 έτη: από τελική σύνταξη 1.187 ευρώ (2025) σε 1.224 ευρώ (2026), δηλαδή +37 ευρώ.
-Υπάλληλος κατηγορίας ΠΕ με 39 έτη (2025): τελική σύνταξη 1.538 ευρώ. Με 40 έτη (2026): τελική σύνταξη 1.654 ευρώ, δηλαδή +116 ευρώ.
Ενδεικτικά ποσά για τον ιδιωτικό τομέα (πλήρης σύνταξη)
Για ασφαλισμένους του ιδιωτικού τομέα που υποβάλουν αίτηση εντός του 2026, καταγράφονται αυξημένα ποσά. Παραδείγματα:
-Με συντάξιμο μισθό 1.740 ευρώ και 30 έτη ασφάλισης (πλήρης στο 67ο): σύνταξη 905 ευρώ.
-Με συντάξιμο μισθό 2.080 ευρώ και 40 έτη ασφάλισης (πλήρης στα 62): σύνταξη 1.487 ευρώ.
-Με συντάξιμο μισθό 2.360 ευρώ και 40 έτη: σύνταξη 1.627 ευρώ (μικτά).
Στη μειωμένη σύνταξη, η επίπτωση αποτυπώνεται καθαρά σε συγκρίσεις όπως:
-Μισθός 1.140 ευρώ, 25 έτη, ηλικία 62: μειωμένη 548 ευρώ, ενώ στο πλήρες όριο (67ο) η σύνταξη διαμορφώνεται στα 682 ευρώ.
-Μισθός 1.700 ευρώ, 33 έτη, ηλικία 62: μειωμένη 862 ευρώ, ενώ στο πλήρες όριο (67ο) η σύνταξη είναι 996 ευρώ.
Σημειώνεται επίσης ότι η αναπροσαρμογή των συντάξιμων αποδοχών θα μπορούσε να οδηγεί σε ακόμη μεγαλύτερες αυξήσεις, εάν εφαρμοζόταν νέο σύστημα με βάση δείκτη μισθών. Ωστόσο, αναφέρεται ότι ο δείκτης δεν είναι έτοιμος για το 2026 και η εφαρμογή μετατίθεται για το 2027.
Επικουρικές: πλεόνασμα και πιθανές αποφάσεις εντός του 2026
Στις επικουρικές συντάξεις, καταγράφεται «άνοιγμα» για αυξήσεις, λόγω του πλεονάσματος-έκπληξη που εμφανίζει ο κλάδος επικουρικής ασφάλισης (ΕΤΕΑΕΠ) του ΕΦΚΑ για το 2025: 362 εκατ. ευρώ. Για το 2026, προβλέπεται εκ νέου πλεονασματική εικόνα, με καθαρό αποτέλεσμα 371 εκατ. ευρώ, καθώς ο προϋπολογισμός προβλέπει έσοδα 4,58 δισ. ευρώ και έξοδα 4,21 δισ. ευρώ. Παράλληλα, για τον ΕΦΚΑ συνολικά αναφέρεται πλεόνασμα 1 δισ. ευρώ για το 2026.
Το πλεόνασμα του 2025 θεωρείται ότι δημιουργεί τις προϋποθέσεις για «ξεπάγωμα» αυξήσεων στις επικουρικές για περίπου 1,3 εκατ. συνταξιούχους εντός του 2026. Η βασική αιτία που έως τώρα δεν δίνονταν αυξήσεις αποδίδεται στη ρήτρα μηδενικού ελλείμματος, η οποία απαγορεύει αυξήσεις όταν το ΕΤΕΑΕΠ εμφανίζει έλλειμμα, ενώ επιτρέπει αυξήσεις όταν δεν υπάρχει έλλειμμα. Με το πλεόνασμα του 2025, η σκυτάλη των αποφάσεων περνά στο αρμόδιο υπουργείο.
Σενάριο αύξησης 3% και τι σημαίνει σε μέσους όρους
Με βάση τη μέση επικουρική σύνταξη, που αναφέρεται στα 195 ευρώ τον μήνα (μικτά), μια αύξηση 3% θα την ανέβαζε στα 201 ευρώ. Η ετήσια διαφορά ανά σύνταξη υπολογίζεται σε 72 ευρώ. Με δεδομένο ότι 1,3 εκατ. συνταξιούχοι λαμβάνουν επικουρική, η συνολική δαπάνη μιας αύξησης 3% αποτυπώνεται στα 93,6 εκατ. ευρώ, δηλαδή περίπου στο ένα τρίτο του πλεονάσματος του ΕΤΕΑΕΠ.
Πού βρίσκονται οι υψηλότερες και οι χαμηλότερες μέσες επικουρικές (καθαρά)
Από τα ποσά που παρατίθενται ανά Ταμείο (γήρατος και θανάτου), ξεχωρίζουν:
-Επικουρικό ΑΤΕ (ΕΛΕΜ): 438 ευρώ (2025) → 451 ευρώ (2026, με +3%).
-Επικουρικό Εμπορικής: 417 ευρώ → 430 ευρώ.
-ΔΕΗ: 340 ευρώ → 350 ευρώ.
-ΟΤΕ: 241 ευρώ → 248 ευρώ.
-ΙΚΑ (ΕΤΕΑΜ): 186 ευρώ → 192 ευρώ.
-ΝΑΤ (ΚΕΑΝ): 286 ευρώ → 295 ευρώ.
-Δημόσιο (ΤΕΑΔΥ): 185 ευρώ → 191 ευρώ.
-ΤΣΜΕΔΕ: 71 ευρώ → 73 ευρώ (η χαμηλή εικόνα αποδίδεται στις πολύ χαμηλές εισφορές για επικουρική).
Στις επικουρικές λόγω θανάτου αναφέρονται, ενδεικτικά, καθαρά ποσά όπως: 267 ευρώ (ΑΤΕ), 112 ευρώ (ΙΚΑ), 199 ευρώ (ΝΑΤ), 110 ευρώ (Δημόσιο), 195 ευρώ (ΔΕΗ), 168 ευρώ (ΟΤΕ), με τις αντίστοιχες προσαρμογές στο σενάριο αύξησης 3%.
Εναλλακτικές παρεμβάσεις: η εισφορά 6% και η κράτηση ΕΑΣ
Παράλληλα με το ενδεχόμενο ποσοστιαίας αύξησης, εξετάζονται σενάρια που θα ενίσχυαν τις επικουρικές ως αντίβαρο στο πλαίσιο της ρήτρας μηδενικού ελλείμματος:
-Μείωση ή κατάργηση της εισφοράς 6% (κράτηση ασθενείας, σε ισχύ από το 2015). Η μείωση από 6% σε 3% αποτυπώνεται ως αύξηση 6 έως 12 ευρώ τον μήνα, ενώ η κατάργηση θα οδηγούσε σε διπλάσια ενίσχυση. Το κόστος εκτιμάται περίπου στα 80 εκατ. ευρώ (μείωση στο μισό) και 170 εκατ. ευρώ (κατάργηση).
-Εναλλακτικά, εξετάζεται η κατάργηση της κράτησης ΕΑΣ στις επικουρικές. Και τα δύο σενάρια αναφέρονται ως εκκρεμή.
Πότε θα ληφθούν αποφάσεις
Η αύξηση στις επικουρικές, εφόσον προχωρήσει, αναφέρεται ότι θα αποφασιστεί εντός του 2026 με βάση το πλεόνασμα του 2025, αφού προηγηθεί αναλογιστική εκτίμηση για το ακριβές ύψος της αύξησης που μπορεί να δοθεί χωρίς να τίθεται θέμα βιωσιμότητας. Επισημαίνεται επίσης ότι τα δεδομένα θα επανεξετάζονται κάθε χρόνο και, αν δεν υπάρχει πλεόνασμα που να στηρίζει αυξήσεις, αυτές δεν θα δίνονται.
Αναδρομικά: ποιοι «κερδίζουν» και ποιοι μένουν εκτός
Στο πεδίο των αναδρομικών, γίνεται σαφής διάκριση:
-Κερδισμένοι: όσοι έχουν καταθέσει προσφυγές για αναδρομικά επικουρικών από μειώσεις και Δώρα, λαμβάνουν επιστροφές με τόκους, που μπορούν να φτάσουν έως 2.500 ευρώ, καθώς ο υπολογισμός ξεκινά από την ημερομηνία κατάθεσης της αγωγής έως την εξόφληση.
-Χαμένοι: νέοι συνταξιούχοι από 13/5/2016 και μετά, οι οποίοι λαμβάνουν κατά κανόνα χαμηλότερες επικουρικές και δεν έχουν δικαίωμα αναδρομικών από περικοπές, καθώς οι μειώσεις έχουν ενσωματωθεί στον τρόπο υπολογισμού.
Το συνολικό σήμα για το 2026
Με τις παρεμβάσεις στην ψηφιοποίηση, την αναδιάταξη του πλαισίου για τα επαγγελματικά ταμεία και την προοπτική υψηλότερων ποσών σε νέες κύριες συντάξεις, το 2026 περιγράφεται ως χρονιά με έντονη κινητικότητα στο ασφαλιστικό. Ταυτόχρονα, το πλεόνασμα στην επικουρική ασφάλιση επαναφέρει στο τραπέζι το ζήτημα των αυξήσεων, με το τελικό «κλείδωμα» να συνδέεται με τις αποφάσεις που θα ληφθούν εντός της χρονιάς και με τις αναλογιστικές εκτιμήσεις που θα προηγηθούν.
