Σύφωνα με το in.gr η εικόνα της ελληνικής οικονομίας την τελευταία πενταετία αποτυπώνεται με σαφήνεια μέσα από τα στοιχεία που συνοδεύουν τη νέα εγκύκλιο του υπουργείου Ανάπτυξης για τις δημόσιες συμβάσεις, αναδεικνύοντας τη σημαντική άνοδο των τιμών σε βασικά αγαθά και υπηρεσίες σε σχέση με το 2021.

Η περίοδος αυτή χαρακτηρίζεται από έντονες πληθωριστικές πιέσεις, οι οποίες συνδέονται άμεσα με το ενεργειακό σοκ που προκάλεσαν οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή. Το ενδεχόμενο στασιμοπληθωρισμού – δηλαδή ο συνδυασμός επίμονων ανατιμήσεων και χαμηλής ανάπτυξης – παραμένει υπαρκτό, επηρεάζοντας συνολικά την ευρωπαϊκή οικονομία.

Ωστόσο, για τα ελληνικά νοικοκυριά, το πρόβλημα δεν εξαντλείται σε αριθμούς. Η ακρίβεια αποτυπώνεται κυρίως στη δυσαρμονία μεταξύ της αύξησης των τιμών και της εξέλιξης των εισοδημάτων. Η επιβάρυνση δεν είναι ίδια για όλους, καθώς τα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα δέχονται μεγαλύτερη πίεση, λόγω της υψηλότερης συμμετοχής δαπανών για στέγαση και διατροφή στον οικογενειακό τους προϋπολογισμό.

Βαρύτερο το φορτίο για τα χαμηλά εισοδήματα

Σύμφωνα με παλαιότερα στοιχεία, ο συνολικός πληθωρισμός της περιόδου 2019-2024 διαμορφώθηκε στο 15%, ωστόσο για τα χαμηλότερα εισοδήματα καταγράφηκε έως και τέσσερις μονάδες υψηλότερα. Για όσους διαθέτουν μηνιαίο εισόδημα από 750 έως 1.100 ευρώ, η σωρευτική επιβάρυνση ξεπέρασε το 19%, ενώ για τα υψηλότερα εισοδήματα άνω των 3.500 ευρώ περιορίστηκε περίπου στο 10%.

Η αιτία εντοπίζεται στο γεγονός ότι οι μεγαλύτερες αυξήσεις καταγράφονται σε βασικές κατηγορίες, όπως τα τρόφιμα, η ενέργεια και η στέγαση, οι οποίες απορροφούν το μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματος των πιο ευάλωτων νοικοκυριών.

Τρόφιμα και στέγαση στην κορυφή των ανατιμήσεων

Τα στοιχεία της πενταετίας καταδεικνύουν ότι τα είδη διατροφής και τα μη αλκοολούχα ποτά έχουν αυξηθεί σωρευτικά κατά 39%, ενώ η στέγαση κατά 31,2%. Πρόκειται για τις δύο κατηγορίες που επιβαρύνουν περισσότερο τα νοικοκυριά, χωρίς μάλιστα να περιλαμβάνονται οι πιο πρόσφατες ανατιμήσεις.

Την ίδια περίοδο, οι μισθοί στον ιδιωτικό τομέα αυξήθηκαν ονομαστικά κατά περίπου 22%, με σαφώς χαμηλότερο ρυθμό από εκείνον των τιμών στα βασικά αγαθά.

Εκρηκτικές αυξήσεις στις μεταφορές

Στην κορυφή των ανατιμήσεων βρίσκονται οι αεροπορικές μεταφορές. Τα εισιτήρια για πτήσεις εξωτερικού έχουν αυξηθεί κατά 178% από το 2021, ενώ για το εσωτερικό κατά 62,77%. Συνολικά, το κόστος μεταφοράς επιβατών με αεροπλάνο έχει αυξηθεί κατά 137,92% μέσα σε πέντε χρόνια.

Παράλληλα, η ενοικίαση οχημάτων έχει ενισχυθεί κατά 90,14%, ενώ συνολικά οι υπηρεσίες μεταφοράς επιβατών καταγράφουν άνοδο 75%. Σε συνδυασμό με το αυξημένο κόστος διαμονής, οι μετακινήσεις αποτελούν πλέον σημαντικό εμπόδιο για τις διακοπές, που για μεγάλο μέρος του πληθυσμού καθίστανται απρόσιτες.

Ανατιμήσεις-ρεκόρ στα τρόφιμα

Η άνοδος στις τιμές των τροφίμων εμφανίζεται ιδιαίτερα έντονη σε βασικά προϊόντα. Το μοσχάρι έχει αυξηθεί κατά 74,36%, ενώ το αρνί και το κατσίκι κατά 72,58%. Συνολικά, τα κρέατα έχουν καταγράψει άνοδο 52,11%, με τα πουλερικά να ακολουθούν στο +35,36%.

Αξιοσημείωτες αυξήσεις σημειώνονται επίσης σε προϊόντα όπως οι σοκολάτες (+57,82%), το κακάο (+55,60%) και τα αλιπάστα ψάρια (+33,48%). Το ελαιόλαδο, αν και κατέγραψε σημαντική άνοδο από το 2021, εμφανίζει πτωτική τάση τα τελευταία δύο χρόνια.

Πίεση σε στέγαση και ενέργεια

Στον τομέα της στέγασης, τα ενοίκια έχουν αυξηθεί πάνω από 29% κατά μέσο όρο, ενώ τα υλικά και οι υπηρεσίες συντήρησης κατοικίας ξεπερνούν το 23% και 24% αντίστοιχα.

Η ενέργεια συνεχίζει να αποτελεί βασικό παράγοντα επιβάρυνσης, με το πετρέλαιο θέρμανσης να έχει αυξηθεί κατά 57,52%, το ηλεκτρικό ρεύμα κατά 43,52% και συνολικά τα καύσιμα κατά 43,01%.

Αυξήσεις και στις υπηρεσίες

Σημαντικές ανατιμήσεις καταγράφονται και στον τομέα των υπηρεσιών. Η εστίαση εμφανίζει άνοδο 30,92%, τα κυλικεία 26,74%, ενώ τα τουριστικά καταλύματα έχουν αυξηθεί κατά 43,74%.

Στην υγεία, οι υπηρεσίες εξωνοσοκομειακής περίθαλψης έχουν αυξηθεί κατά 20,71% και οι ιατρικές υπηρεσίες κατά 14,70%, ενώ η εκπαίδευση καταγράφει άνοδο 12,56%.

Οι εξαιρέσεις της πενταετίας

Παρά τη γενικευμένη άνοδο των τιμών, ορισμένες κατηγορίες κατέγραψαν σταθερότητα ή και μείωση. Ο εξοπλισμός πληροφορικής και τα τηλεπικοινωνιακά πακέτα κινήθηκαν πτωτικά, όπως και τα ηλεκτρονικά παιχνίδια (-18,18%) και ο εξοπλισμός ήχου και εικόνας (-27,93%).

Μια άνιση επιβάρυνση

Τα δεδομένα αποτυπώνουν μια πολυεπίπεδη πραγματικότητα, όπου ο πληθωρισμός δεν κατανέμεται ισόρροπα. Οι μεγαλύτερες αυξήσεις εντοπίζονται σε βασικές, ανελαστικές δαπάνες, τις οποίες τα νοικοκυριά δεν μπορούν να περιορίσουν.

Για τα χαμηλότερα εισοδήματα, η συσσωρευμένη πίεση των τελευταίων πέντε ετών παραμένει ιδιαίτερα έντονη, δημιουργώντας ένα περιβάλλον οικονομικής ασφυξίας που δύσκολα αναστρέφεται.