Μία από τις σημαντικότερες μορφές της ελληνικής πνευματικής ιστορίας αποτελεί ο Διονύσιος Σολωμός, ο οποίος αναδείχθηκε σε κεντρική φυσιογνωμία της Επτανησιακής Σχολής και άφησε ανεξίτηλο αποτύπωμα στη διαμόρφωση της νεοελληνικής λογοτεχνίας. Η συμβολή του συνδέθηκε άρρηκτα με την εθνική αφύπνιση, καθώς το έργο του εξέφρασε με ένταση και βάθος τα ιδανικά της ελευθερίας και της ανεξαρτησίας.
Καθοριστική στιγμή στην πορεία του υπήρξε ο Μάιος του 1823, όταν, εν μέσω της έντονης δυναμικής της Ελληνικής Επανάστασης, συνέθεσε τον «Ύμνο εις την Ελευθερίαν». Το εκτενές αυτό ποίημα απέκτησε διαχρονική σημασία, καθώς οι δύο πρώτες στροφές του, μελοποιημένες από τον Νικόλαο Μάντζαρο, καθιερώθηκαν ως εθνικός ύμνος της Ελλάδας και της Κύπρου.
Ο Σολωμός γεννήθηκε στις 8 Απριλίου 1798 στη Ζάκυνθο, ως εξώγαμο παιδί του κόντε Νικόλαου Σολωμού και της Αγγελικής Νίκλη. Το 1808 αναχώρησε για την Ιταλία, όπου ακολούθησε σπουδές υπό την καθοδήγηση του δασκάλου του Ρώσση. Ολοκλήρωσε τη φοίτησή του στο Λύκειο της Κρεμόνας και συνέχισε στο Πανεπιστήμιο της Πάβιας, αποκτώντας πτυχίο Νομικής, αν και η κλίση του ήταν εμφανώς στραμμένη προς τη λογοτεχνία. Ήδη από εκείνη την περίοδο άρχισε να γράφει ποιήματα στα ιταλικά, ενώ συναναστράφηκε κύκλους διανοουμένων και εκπροσώπων της σύγχρονης λογοτεχνικής σκηνής.
Επιστρέφοντας στη Ζάκυνθο το 1818, παρέμεινε εκεί για περίπου μία δεκαετία, κατά την οποία στράφηκε συστηματικά στη συγγραφή ελληνόγλωσσων ποιημάτων. Εκτός από τον «Ύμνο εις την Ελευθερίαν», δημιούργησε σημαντικά έργα όπως «Εις τον θάνατο του Λορδ Μπάυρον», «Η καταστροφή των Ψαρών», «Η Φαρμακωμένη», «Ο Λάμπρος», «Εις Μοναχήν», «Ο Κρητικός», «Οι ελεύθεροι πολιορκημένοι» και «Ο Πορφύρας», τα οποία καθόρισαν τη φυσιογνωμία της ελληνικής ποίησης.
Στα τέλη του 1828 εγκαταστάθηκε μόνιμα στην Κέρκυρα, όπου έζησε σε συνθήκες σχετικής απομόνωσης, αφοσιωμένος στη δημιουργία του. Παρά το γεγονός ότι η Ελλάδα είχε πλέον απελευθερωθεί, δεν την επισκέφθηκε ποτέ, επιλέγοντας να εκφράζει το εθνικό του φρόνημα μέσα από το έργο του και όχι μέσω δημόσιων εμφανίσεων.
Η προσφορά του αναγνωρίστηκε επίσημα το 1849, όταν τιμήθηκε με τον Χρυσό Σταυρό του Σωτήρος, ως ένδειξη της συμβολής του στην ενίσχυση του εθνικού φρονήματος μέσω της ποίησής του.
Ο Διονύσιος Σολωμός έφυγε από τη ζωή στις 9 Φεβρουαρίου 1857 στην Κέρκυρα, έπειτα από διαδοχικά εγκεφαλικά επεισόδια. Λίγα χρόνια αργότερα, το 1865, τα οστά του μεταφέρθηκαν στη γενέτειρά του Ζάκυνθο, όπου και τοποθετήθηκαν αρχικά σε μαυσωλείο στον τάφο του Κάλβου.
Το έργο και η πνευματική του παρακαταθήκη εξακολουθούν να αποτελούν σημείο αναφοράς για τη νεοελληνική ταυτότητα, επιβεβαιώνοντας τον διαχρονικό του ρόλο ως εθνικού ποιητή.
