Γράφει: Πάνος Αμπελάς

Αυτή η τελική απότομη στροφή πριν από τη μακριά ευθεία της τουριστικής σεζόν στη Ζάκυνθο έχει πάντα εξαιρετικό ενδιαφέρον. Μην με παρεξηγήσουν τα υπόλοιπα τουριστικά μέρη, που λογικά βιώνουν τα ίδια πράγματα, αλλά ο καθένας πορεύεται με τα του τόπου του. Ναι, λοιπόν, πάντα η ανοιξιάτικη προτουριστική περίοδος έχει ιδιαίτερη θέση στη ζωή του σύγχρονου Ζακυνθινού, που είτε έμμεσα είτε άμεσα ασχολείται με τον τουρισμό, καθώς χαρακτηρίζεται από ταχύτητα, αγωνίες, νεύρα, την τελευταία μεγάλη σπατάλη χρημάτων πριν από τη σεζόν κτλ.

Έτσι, όπως κατέληξαν τα πράγματα, η ζωή του σύγχρονου Ζακυνθινού και της σύγχρονης Ζακυνθινής, και εμού, ξεκινά με κοντά παντελονάκια και «welcome to Zante» από τον Απρίλιο μέχρι τον Οκτώβριο. Τον Νοέμβριο φοράει τα λιάπικα και κάνει τον αγρότη, μαζεύοντας ελιές. Από τον Δεκέμβριο μέχρι τον Ιανουάριο χανόμαστε «στας Ευρώπας». Τον Φεβρουάριο μέχρι τον Μάρτιο, αναλόγως, έχουμε τα «ντελαπόνγκο» και εκθέσεις και φτάνουμε σε αυτό το ανοιξιάτικο διάστημα, από τον Μάρτιο μέχρι τα μέσα Απριλίου, όπου πιάνουμε μάνικες, πινέλα και βαράμε για να κλείσουμε τρύπες.

Βλέπετε, σε τούτο το ανοιξιάτικο διάστημα μπαίνουν οι τελευταίες πινελιές στις τουριστικές επιχειρήσεις των προνοητικών και γίνονται τα ατέλειωτα μερεμέτια, υπό το φως του ήλιου αλλά και του φεγγαριού, στις επιχειρήσεις των μη προνοητικών. Για να γίνουν αυτές οι εργασίες, το δίκτυο τηλεφωνίας υπερφορτώνεται με τις κλήσεις των επιχειρηματιών προς τους διάφορους τεχνίτες, οι οποίοι τρέχουν ολημερίς και ολονυχτίς να εκπληρώσουν υποσχέσεις. «Βρε διάολε, δεν μου είπες ότι θα έρθεις σήμερα; Μπάζω κόσμο το Πάσχα και είμαι ακόμη με τα καλώδια μες στα μάτια μου…». Σε αυτή την περίοδο τα τηλεφωνήματα ξεκινούν πάντα απότομα, μήπως και ασκήσουν πίεση, και αν δουν και αποηδούν, καταφεύγουν σε πιο τζαντιώτικες καταστάσεις: «Γιατί, ψυχούλα μου, με ξέχασες; Έλα εδώ, μωρέ, ένα απογευματάκι να το σενιάρουμε, γιατί πιέζομαι…».

Και βλέπεις, στα ορεινά της Ζακύνθου μια σκόνη από το σπάσιμο της πέτρας να σηκώνεται πάνω από τα μινιμαλιστικά χωριά βιλών που χτίζονται με αμείωτους ρυθμούς. Στα πεδινά ακούγονται σκαφτικά, γκαζομηχανές και τρυπάνια, ενώ στην πόλη, φειδωλά πρωί και βράδυ, τεχνίτες σκαρφαλωμένοι σε σκαλωσιές προσπαθούν να συμμαζέψουν τον αμάζευτο. Και με έναν μαγικό τρόπο, με το που ανοίγει η τουριστική σεζόν, σε μεγάλο βαθμό, στον ιδιωτικό τομέα όλα είναι έτοιμα, σαν να μην πέρασε ποτέ αυτή η ανοιξιάτικη καταιγίδα.

Το πρόβλημά μου είναι, όμως, ότι αυτό δεν έρχεται σε αναλογία με τις δράσεις που ανήκουν στη δημόσια σφαίρα. Εκεί, μετά από χίλιες πεντακόσιες φωτογραφίες σε εκθέσεις και τίτλους και παρατίτλους, δεν κατάλαβα τι είναι αυτό που προσφέρει η Ζάκυνθος στον τουρίστα, πέρα από τα τουριστικά καταλύματα, τα φαγητά, τα ποτά κτλ. Κάτι πανέμορφες παραλίες που έκανε ο Θεός και βρέθηκαν σε τούτο τον τόπο, και μέχρι εκεί. Το πολιτιστικό κομμάτι έχει πέσει σε φορείς όπως τα μουσεία Ζακύνθου, που είναι πεισματικά άλλης εποχής, και στη Γκιόστρα, που προσπαθούν οι άνθρωποι της με εξαιρετική εξωστρέφεια να προωθήσουν το δρώμενο. Μέχρι εκεί.

Η πολιτεία κάνει δράσεις, αλλά ποιο είναι το αποτέλεσμα; Οι τουριστικές εταιρείες κοιτούν τι προσφέρεις και πόσο το κοστολογείς για να σε συγκρίνουν με άλλους, και αν δεν τους κάνεις, υπάρχουν και αλλού πορτοκαλιές που κάνουν πορτοκάλια. Θέλω να πω ότι κάθε χρόνο διαβεβαιώνουμε ο ένας τον άλλον, δημόσια και μη, ότι θα πάμε καλά και θα έρθουν οι τουρίστες, αλλά έχω την αίσθηση ότι είναι σαν να περιμένουμε επισκέπτες στο σπίτι, να ελπίζουμε ότι ο γείτονας θα φέρει το φαγητό, και αμήχανα, μόλις φάμε, να τους πούμε το παλιό «Φάγατε; Χορτάσατε; Τον Κύριο δοξάσατε». Δηλαδή, δεν έχουμε ούτε κάναμε κάτι για το τραπέζι ούτε υπάρχει επιδόρπιο.

Δεν έχουμε χαρακτήρα, πέρα από αυτόν που δημιούργησε η ιδιωτική πρωτοβουλία (και στην μεγάλη πλειοψηφία είναι ο χαρακτήρας είναι ο ίδιος με άλλα τουριστικά μέρη εύπεπτος και προμαγειρεμένος), και μείναμε μόνο με τα πανηγύρια, που είναι καλά, αλλά έχουμε και άλλα τόσα. Πρέπει να αποβάλουμε από τη Ζάκυνθο την αρρώστια του να παράγουμε πολιτισμό της μιας ημέρας για εξωτερική κατανάλωση. Και από πού ξεκινάς όταν θέλεις να προωθήσεις τον πολιτισμό σου; Από την πόλη σου, η οποία βιώνει μια άναρχη αναγέννηση. Εφόσον δεν μας έλαχε να έχουμε ιστορικό κέντρο, αν και τα μετασεισμικά δημόσια κτήρια ανήκουν σε αυτή την κατηγορία, ανάδειξε τις προσωπικότητες που έχεις βγάλει ως τόπος, διόρθωσε τα ονόματα των οδών, κάνε δημόσιες εκδηλώσεις προσεγμένες, που να είναι κατανοητές ή έστω εντυπωσιακές ακόμη και στο μικρό παιδί και στον ξένο, γιατί ο ένας είναι το μέλλον σου, η βάση πάνω στην οποία θα πατήσει το αύριο, και ο άλλος η κινητήριος δύναμη της οικονομίας που σου έλαχε.

Να κλείσω τις σκέψεις αυτές, γιατί είναι πολλά αυτά που πρέπει να ειπωθούν και θα γίνω φλύαρος, αν δεν τα έχω καταφέρει μέχρι τώρα. Κουβέντες για αγρίους, αγαπητές και αγαπητοί μου, και ο τροχός γυρίζει ακατάπαυστα. Σκέψεις σε μια περίοδο “τρέλας και κορδέλας”.