Ήταν 23:21 το βράδυ της 28ης Φεβρουαρίου 2023 όταν στην κοιλάδα των Τεμπών σημειώθηκε η μετωπική σύγκρουση της επιβατικής αμαξοστοιχίας Intercity 62 της Hellenic Train με την εμπορική αμαξοστοιχία 63503. Μέσα σε ελάχιστα δευτερόλεπτα, η κανονικότητα μιας συνηθισμένης διαδρομής μετατράπηκε σε σκηνικό καταστροφής, με 57 ανθρώπους να χάνουν τη ζωή τους και 85 να τραυματίζονται.
Το επιβατικό τρένο είχε αναχωρήσει από την Αθήνα στις 19:22 με προορισμό τη Θεσσαλονίκη, μεταφέροντας περισσότερους από 350 επιβάτες, κυρίως φοιτητές που επέστρεφαν μετά το τριήμερο της Καθαράς Δευτέρας, αλλά και οικογένειες και εργαζόμενους. Λίγη ώρα αργότερα, στις 19:51, ξεκινούσε από τη Θεσσαλονίκη η εμπορική αμαξοστοιχία 63503. Οι δύο συρμοί κινούνταν σε αντίθετη κατεύθυνση στην ίδια γραμμή.
Καθοριστικά αποδείχθηκαν όσα συνέβησαν γύρω από τον σταθμό της Λάρισας. Στις 23:04 το επιβατικό τρένο διήλθε από τον σταθμό και στις 23:19 αναχώρησε από εκεί και η εμπορική αμαξοστοιχία με κατεύθυνση προς Θεσσαλονίκη. Από τις 22:25, χωρίς να το γνωρίζουν οι μηχανοδηγοί, οι δύο αμαξοστοιχίες κινούνταν στην ίδια γραμμή. Μια εσφαλμένη ρύθμιση και μια αλληλουχία χειρισμών και παραλείψεων οδήγησαν στη μοιραία συνάντηση.
Η σύγκρουση ήταν ιδιαίτερα σφοδρή. Τα πρώτα βαγόνια του επιβατικού συρμού καταστράφηκαν ολοσχερώς, πέντε βαγόνια εκτροχιάστηκαν και ακολούθησε έκρηξη με εκδήλωση πυρκαγιάς. Σύμφωνα με τεχνικές εκτιμήσεις, οι θερμοκρασίες έφτασαν έως και τους 1.300 βαθμούς Κελσίου, μετατρέποντας το εσωτερικό των βαγονιών σε πύρινη μάζα.
Στις 23:30 ειδοποιήθηκαν οι Αρχές. Πυροσβεστικές δυνάμεις, διασώστες, αστυνομικοί και εθελοντές έφτασαν στο σημείο και βρέθηκαν αντιμέτωποι με εικόνες γενικευμένης καταστροφής: παραμορφωμένα βαγόνια, μεταλλικά τμήματα μπλεγμένα μεταξύ τους, καμένα καθίσματα και προσωπικά αντικείμενα διάσπαρτα στο σκοτάδι. Άνθρωποι αναζητούσαν τους δικούς τους, άλλοι επιχειρούσαν να απομακρύνουν συντρίμμια με γυμνά χέρια.
Με το πρώτο φως της ημέρας αποτυπώθηκε το πλήρες μέγεθος της τραγωδίας. Ο απολογισμός κατέγραψε 57 νεκρούς και 85 τραυματίες, καθιστώντας το δυστύχημα το πλέον πολύνεκρο στη σύγχρονη ελληνική σιδηροδρομική ιστορία.
Η αγωνία των συγγενών και τα ερωτήματα για τα αίτια
Στα νοσοκομεία της Λάρισας και της Θεσσαλονίκης εκτυλίχθηκαν δραματικές σκηνές. Συγγενείς κρατούσαν φωτογραφίες και ζητούσαν πληροφορίες για την τύχη των ανθρώπων τους, ενώ οι λίστες με τα ονόματα μεταβάλλονταν διαρκώς. Η αγωνία μετατράπηκε σε θρήνο και ο θρήνος σε οργή.
Οι πρώτες εκτιμήσεις έκαναν λόγο για ανθρώπινο λάθος, με τον σταθμάρχη Λάρισας να βρίσκεται στο επίκεντρο της έρευνας. Ωστόσο, το δημόσιο ενδιαφέρον στράφηκε και στη λειτουργία των συστημάτων ασφαλείας. Τον Νοέμβριο του 2022 είχε ξεκινήσει δοκιμαστικά η τηλεδιοίκηση στο τμήμα Λάρισα – Πλατύ, ενώ στις 7 Φεβρουαρίου 2023 είχε ανακοινωθεί η ολοκλήρωση εργασιών αποκατάστασης και η λειτουργία συστημάτων ασφαλείας. Παρά τις σχετικές ανακοινώσεις, το βράδυ της σύγκρουσης δεν υπήρξε μηχανισμός που να αποτρέψει την ταυτόχρονη κίνηση των δύο τρένων στην ίδια γραμμή.
Η τραγωδία αντιμετωπίστηκε από μεγάλο μέρος της κοινωνίας ως αποτέλεσμα χρόνιων προβλημάτων, όπως καθυστερήσεις έργων, ελλείψεις προσωπικού και υποδομές που παρέμεναν ημιτελείς. Σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη και άλλες πόλεις πραγματοποιήθηκαν μαζικές συγκεντρώσεις, ενώ οι κηδείες των θυμάτων μετατράπηκαν σε σιωπηλές πορείες με κεντρικό αίτημα την απόδοση Δικαιοσύνης.
Οι έρευνες συνεχίζονται και οι δικαστικές διαδικασίες βρίσκονται σε εξέλιξη, με τη δίκη να αναμένεται να ξεκινήσει στις 23 Μαρτίου. Οι οικογένειες των θυμάτων δηλώνουν ότι η υπόθεση δεν πρόκειται να λησμονηθεί, επιμένοντας στην ανάγκη πλήρους διαλεύκανσης.
Τα Τέμπη αποτελούν πλέον σημείο αναφοράς στη συλλογική μνήμη. Το ερώτημα που παραμένει είναι πώς, στον 21ο αιώνα, δύο τρένα βρέθηκαν στην ίδια γραμμή χωρίς να ενεργοποιηθεί σύστημα αποτροπής. Μέχρι να δοθούν οριστικές απαντήσεις, η τραγωδία θα συνεχίζει να βαραίνει τη δημόσια συζήτηση και να τροφοδοτεί το αίτημα για δικαίωση.
