Η απώλεια της Άννα Ψαρούδα-Μπενάκη, που έφυγε από τη ζωή την Κυριακή 15 Φεβρουαρίου, προκαλεί συγκίνηση σε ολόκληρο το πολιτικό φάσμα της χώρας. Πρόκειται για μια προσωπικότητα που ταυτίστηκε με τη μεταπολιτευτική πορεία της Ελλάδας και άφησε έντονο αποτύπωμα τόσο στη δημόσια ζωή όσο και στην επιστημονική κοινότητα.
Οι θεσμικές κορυφές και η αναγνώριση
Σε συλλυπητήριο μήνυμά του, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Τασούλας υπογράμμισε ότι η εκλιπούσα ξεπέρασε τα συνηθισμένα όρια και διακρίθηκε σε κάθε πεδίο δράσης που επέλεξε. Ιδιαίτερη μνεία έκανε στην εκλογή της, το 2004, ως πρώτης γυναίκας Προέδρου της Βουλή των Ελλήνων, τονίζοντας ότι η πορεία της ενέπνευσε σεβασμό σε όλες τις πτέρυγες του Κοινοβουλίου.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η βαθιά γνώση των κοινοβουλευτικών διαδικασιών και η προσήλωσή της στους δημοκρατικούς θεσμούς ενίσχυσαν το κύρος του Σώματος, ενώ η συνολική της παρουσία προκάλεσε αισθήματα θλίψης όχι μόνο σε συνεργάτες και φίλους, αλλά και σε πολίτες που αναγνώριζαν τη συμβολή της.
Ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρθηκε στη διπλή πρωτιά της, τόσο ως πρώτη γυναίκα Πρόεδρος της Βουλής όσο και ως πρώτη γυναίκα επικεφαλής της Ακαδημία Αθηνών. Τόνισε ότι η διαδρομή της άφησε ισχυρό αποτύπωμα στην επιστήμη και στη δημόσια ζωή, επισημαίνοντας τη θεσμική της στάση, τη μετριοπάθεια και τη σταθερή επιδίωξη συνεννόησης.
Από την πλευρά του, ο Πρόεδρος της Βουλής Νικήτας Κακλαμάνης έκανε λόγο για μια προσωπικότητα με πνευματική συγκρότηση και ακλόνητη αφοσίωση στους θεσμούς, σημειώνοντας ότι η παρουσία της στην Προεδρία του Κοινοβουλίου υπήρξε ουσιαστική για την ενίσχυση της θεσμικής λειτουργίας και του κοινοβουλευτικού ήθους.
Συλλυπητήρια μηνύματα απηύθυναν επίσης ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης, ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης, καθώς και η Ντόρα Μπακογιάννη, υπογραμμίζοντας τον ρόλο της ως θεσμικού και επιστημονικού προτύπου. Το ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ εξέφρασε επίσης τα συλλυπητήριά του, αναγνωρίζοντας τη συμβολή της στην κοινοβουλευτική ιστορία της χώρας.
Μια διαδρομή με επιστημονικό και πολιτικό βάθος
Γεννημένη στην Αθήνα, κόρη του Ναυάρχου Ευαγγέλου Ψαρούδα και σύζυγος του ιστορικού της φιλοσοφίας Λίνου Γ. Μπενάκη, η Άννα Ψαρούδα-Μπενάκη σπούδασε Νομική στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και συνέχισε μεταπτυχιακές σπουδές στα Πανεπιστήμια Βόννης και Κολωνίας. Το 1961 αναγορεύθηκε διδάκτωρ Ποινικού Δικαίου στο Πανεπιστήμιο της Βόννης, ενώ εργάστηκε ερευνητικά στο Ινστιτούτο Μαξ-Πλανκ Διεθνούς και Αλλοδαπού Ποινικού Δικαίου στο Φράιμπουργκ.
Διήλθε όλες τις βαθμίδες της πανεπιστημιακής ιεραρχίας στη Νομική Σχολή Αθηνών, διδάσκοντας Ποινικό Δίκαιο και Ποινική Δικονομία, καθοδηγώντας πλήθος νέων επιστημόνων στην Ελλάδα και στη Γερμανία.
Στην πολιτική εισήλθε το 1981 ως βουλευτής Επικρατείας της Νέας Δημοκρατίας και επί σχεδόν τρεις δεκαετίες εκπροσωπούσε την Α’ Αθηνών. Διετέλεσε Αναπληρώτρια Υπουργός Παιδείας, Υπουργός Πολιτισμού και Υπουργός Δικαιοσύνης, ενώ ως Πρόεδρος της Βουλής ανέπτυξε έντονη κοινοβουλευτική διπλωματία, πραγματοποιώντας επίσημες επισκέψεις σε χώρες της Ευρώπης, της Ασίας, της Αφρικής και της Νότιας Αμερικής, με ιδιαίτερη έμφαση στον απόδημο Ελληνισμό.
Εκπροσώπησε το Ελληνικό Κοινοβούλιο στη διαδικασία κατάρτισης του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και συμμετείχε στις εργασίες της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης του Συμβουλίου της Ευρώπης.
Το 2010 εξελέγη τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών στην έδρα Ποινικού Δικαίου και το 2020 ανέλαβε την προεδρία της, αποτελώντας την πρώτη γυναίκα που κατέκτησε τη συγκεκριμένη θέση από την ίδρυση του Ιδρύματος το 1926.
Σύμβολο ισότητας και θεσμικής συνέπειας
Σε παλαιότερη εκδήλωση προς τιμήν της στην Παλαιά Βουλή, ο Πρόεδρος της Βουλής είχε χαρακτηρίσει την πορεία της ως παράδειγμα ανατροπής στερεοτύπων σε έναν χώρο παραδοσιακά ανδροκρατούμενο. Η εκλογή της στην Προεδρία του Κοινοβουλίου και αργότερα στην Ακαδημία Αθηνών αναδείχθηκαν σε ορόσημα για το γυναικείο κίνημα και τη θεσμική ισότητα.
Η Άννα Ψαρούδα-Μπενάκη αφήνει πίσω της μια μακρά και πολυσχιδή διαδρομή, που συνδύασε τη νομική επιστήμη, την πολιτική δράση και τη θεσμική προσφορά. Το όνομά της καταγράφεται πλέον στην ιστορία ως σημείο αναφοράς για το ήθος, τη γνώση και τη σταθερή προσήλωση στη δημοκρατική λειτουργία.
