Την εκκίνηση μιας εκτεταμένης, θεσμικά οργανωμένης διαδικασίας εθνικού διαλόγου για τη διαμόρφωση του νέου Εθνικού Απολυτηρίου ανακοίνωσε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, κατά τη διάρκεια διυπουργικής σύσκεψης που πραγματοποιήθηκε στο Μέγαρο Μαξίμου. Ο διάλογος χαρακτηρίζεται υπερκομματικός και φιλοδοξεί να θέσει τις βάσεις για ένα Λύκειο που θα ανταποκρίνεται στις τεχνολογικές, κοινωνικές και επαγγελματικές μεταβολές της σύγχρονης εποχής.
Η διαδικασία αναμένεται να ξεκινήσει την ερχόμενη εβδομάδα στη Βουλή, μέσω της Επιτροπής Μορφωτικών Υποθέσεων, και σύμφωνα με τον σχεδιασμό θα αναπτυχθεί σε βάθος εννέα μηνών. Στο τέλος αυτής της περιόδου προβλέπεται η κατάθεση νομοθετικής πρωτοβουλίας, με χρονικό ορίζοντα προς το τέλος του έτους.
Όπως διευκρινίστηκε, οι συζητούμενες αλλαγές δεν επηρεάζουν τους μαθητές που φοιτούν σήμερα στο Λύκειο ούτε εκείνους της Γ΄ Γυμνασίου, ενώ το σύστημα των Πανελλαδικών Εξετάσεων παραμένει σε ισχύ. Η πρώτη πιθανή εφαρμογή του νέου πλαισίου τοποθετείται στην Α΄ Λυκείου, κατά το σχολικό έτος 2027-2028.
Ο εθνικός διάλογος θα αναπτυχθεί γύρω από πέντε βασικούς θεματικούς άξονες, καθένας από τους οποίους θα υποστηρίζεται από ειδική υπο-ομάδα. Οι ομάδες αυτές θα στελεχωθούν από εκπαιδευτικούς και ακαδημαϊκούς όλων των βαθμίδων – από την πρωτοβάθμια έως την τριτοβάθμια εκπαίδευση – με στόχο τη σύνθεση ολοκληρωμένων προτάσεων που θα λαμβάνουν υπόψη ολόκληρη τη μαθητική διαδρομή.
Οι πέντε πυλώνες αφορούν: το περιεχόμενο της εκπαίδευσης και τα προγράμματα σπουδών, τη σχολική καθημερινότητα, την επιμόρφωση και επαγγελματική εξέλιξη των εκπαιδευτικών, τις υποδομές – κτιριακές, ψηφιακές και εργαστηριακές – καθώς και το μοντέλο διακυβέρνησης της εκπαίδευσης.
Τον συντονισμό της όλης διαδικασίας αναλαμβάνει η ομάδα εθνικού διαλόγου, με πρόεδρο τον πρύτανη του Πανεπιστημίου Πειραιώς Μιχάλη Σφακιανάκη. Στην ομάδα συμμετέχουν τρεις κοσμήτορες και επιστημονικοί σύμβουλοι, οι οποίοι θα έχουν την ευθύνη της οριζόντιας παρακολούθησης όλων των θεματικών ενοτήτων.
Στην τοποθέτησή του, ο πρωθυπουργός υπογράμμισε ότι η παρούσα πρωτοβουλία δεν αποσκοπεί σε άμεσες αποφάσεις, αλλά στο άνοιγμα μιας ουσιαστικής συζήτησης για ένα ζήτημα που, όπως τόνισε, ξεπερνά κυβερνητικές θητείες, ιδεολογικές διαφορές και εκλογικούς κύκλους. Η εκπαίδευση, ανέφερε, αποτελεί υπόθεση του μέλλοντος της χώρας και απαιτεί ένα σύστημα που να ανταποκρίνεται στις ανάγκες της νέας εποχής, από το νηπιαγωγείο έως το πανεπιστήμιο.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στις ραγδαίες αλλαγές στον χώρο της μάθησης και της εργασίας, επισημαίνοντας ότι τα παιδιά που ξεκινούν σήμερα την εκπαιδευτική τους πορεία θα αποφοιτήσουν σε έναν εντελώς διαφορετικό κόσμο. Για τον λόγο αυτό, χαρακτήρισε τον διάλογο συλλογική άσκηση στην οποία οφείλουν να συμμετάσχουν η Πολιτεία, οι γονείς, οι εκπαιδευτικοί και οι ίδιοι οι μαθητές.
Κεντρικό σημείο της παρέμβασής του αποτέλεσε η ανάγκη το Λύκειο να αποκτήσει ξανά ουσιαστικό και αυτόνομο εκπαιδευτικό ρόλο, πέρα από τη λειτουργία του ως μηχανισμού προετοιμασίας για την εισαγωγή στην ανώτατη εκπαίδευση. Όπως σημείωσε, στόχος είναι να εξοπλίζει όλους τους μαθητές με δεξιότητες και ικανότητες χρήσιμες για κάθε πιθανή μελλοντική τους πορεία, αναγνωρίζοντας ότι δεν κατευθύνονται όλοι προς το πανεπιστήμιο.
Από την πλευρά της, η υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού Σοφία Ζαχαράκη έκανε λόγο για έναν διάλογο με επαρκή χρονικό ορίζοντα, που θα επιτρέψει την ουσιαστική συμμετοχή όλων των εμπλεκομένων. Τόνισε ότι στόχος είναι να δοθούν σαφείς απαντήσεις στις οικογένειες και κυρίως στους μαθητές για το τι μπορούν να αναμένουν τα επόμενα χρόνια, τόσο ως προς τα προγράμματα σπουδών και τα βιβλία, όσο και ως προς την ενίσχυση της αξίας του απολυτηρίου.
Η υπουργός αναφέρθηκε στην ανάγκη το απολυτήριο να ανακτήσει το κύρος του ως αυτοτελές επίτευγμα, ενισχυμένο με δημόσια και δωρεάν εργαλεία πιστοποίησης δεξιοτήτων, όπως η γλωσσομάθεια, η πληροφορική και οι σύγχρονες ψηφιακές ικανότητες. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι ο διάλογος δεν ξεκινά από μηδενική βάση, αλλά θα λάβει υπόψη τις μεταρρυθμίσεις των προηγούμενων ετών, καθώς και ζητήματα υποδομών, επιμόρφωσης, αξιολόγησης και πιο αξιόπιστης αποτύπωσης των δυνατοτήτων των μαθητών.
Ο επικεφαλής της ομάδας εθνικού διαλόγου, κ. Σφακιανάκης, εξέφρασε την ευγνωμοσύνη του για την εμπιστοσύνη που του αποδόθηκε και σημείωσε ότι η παιδεία αποτελεί διαχρονικά τον πυρήνα της πολιτείας. Τόνισε την ανάγκη για ένα σταθερό και δίκαιο σύστημα αξιολόγησης, με ευρεία συναίνεση, ώστε η εκπαιδευτική πολιτική να μην αλλάζει με κάθε κυβερνητική εναλλαγή, αλλά να αποκτήσει εθνικό χαρακτήρα. Παράλληλα, επισήμανε τη σημασία αξιοποίησης διεθνών δεδομένων και νέων τεχνολογιών στη διαμόρφωση του νέου πλαισίου.
Η εννιάμηνη αυτή διαδικασία φιλοδοξεί να καταλήξει σε μια συνολική πρόταση για το Λύκειο του μέλλοντος και το Εθνικό Απολυτήριο, με στόχο τη μέγιστη δυνατή συναίνεση και τη δημιουργία ενός εκπαιδευτικού συστήματος που θα ανταποκρίνεται στις προκλήσεις των επόμενων δεκαετιών.
