Σύμφωνα με το in.gr μια ιδιαίτερα αποκαλυπτική εικόνα για την οικονομική κατάσταση των ελληνικών νοικοκυριών σκιαγραφεί η ετήσια έρευνα του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ, καταγράφοντας έντονη επιδείνωση των συνθηκών διαβίωσης και εξάντληση των αντοχών, ακόμη και στα μεσαία εισοδηματικά στρώματα. Οι συνεχείς πληθωριστικές πιέσεις, σε συνδυασμό με το αυξημένο κόστος βασικών αγαθών, οδηγούν ολοένα και περισσότερα νοικοκυριά σε αδυναμία κάλυψης του μήνα και σε αναγκαστικές περικοπές ακόμη και για τα απολύτως αναγκαία.
Η έρευνα λειτουργεί ως μια πλήρης «ακτινογραφία» της καθημερινότητας των πολιτών σε μια περίοδο παρατεταμένης οικονομικής πίεσης, αναδεικνύοντας τάσεις που διαμορφώθηκαν μέσα από τις διαδοχικές κρίσεις των τελευταίων ετών. Τα ευρήματα δείχνουν ότι οι όποιες ενδείξεις μικρής αποσυμπίεσης που είχαν εμφανιστεί το προηγούμενο διάστημα δεν διατηρούνται, καθώς οι πιέσεις επανέρχονται εντονότερες.
Το εισόδημα εξαντλείται πριν τελειώσει ο μήνας
Ένα από τα πιο ανησυχητικά στοιχεία αφορά τη διάρκεια επάρκειας του μηνιαίου εισοδήματος. Πάνω από έξι στα δέκα νοικοκυριά δηλώνουν ότι τα χρήματά τους δεν επαρκούν μέχρι το τέλος του μήνα, ποσοστό που αποτελεί το υψηλότερο που έχει καταγραφεί διαχρονικά. Μάλιστα, για όσους βρίσκονται σε αυτή την κατάσταση, το διαθέσιμο εισόδημα καλύπτει πλέον κατά μέσο όρο μόλις 18 ημέρες.
Η δυσκολία αυτή δεν περιορίζεται πλέον μόνο στα χαμηλά εισοδήματα, αλλά επεκτείνεται και σε νοικοκυριά με ετήσιο οικογενειακό εισόδημα έως 25.000 ευρώ. Σύμφωνα με τα στοιχεία, οι πληθωριστικές πιέσεις φαίνεται να λειτουργούν σωρευτικά, διαβρώνοντας χρόνο με τον χρόνο την οικονομική ανθεκτικότητα των πολιτών.
Περικοπές για τα βασικά και οικονομική ανασφάλεια
Η έρευνα καταγράφει αύξηση των νοικοκυριών που βιώνουν σοβαρές στερήσεις. Πάνω από τα μισά δηλώνουν ότι αναγκάζονται να περιορίζουν δαπάνες προκειμένου να καλύψουν βασικές ανάγκες, ενώ ένα σημαντικό ποσοστό αναφέρει ότι τα εισοδήματά του δεν επαρκούν ούτε για τα απολύτως απαραίτητα. Παράλληλα, περισσότερα από τα μισά νοικοκυριά δηλώνουν ότι δεν θα μπορούσαν ή θα δυσκολεύονταν έντονα να αντιμετωπίσουν ένα έκτακτο έξοδο της τάξης των 500 ευρώ.
Η αποταμίευση, σε αυτό το περιβάλλον, παραμένει άπιαστος στόχος για τη συντριπτική πλειονότητα. Η αδυναμία αποταμίευσης εμφανίζεται σχεδόν καθολική στα χαμηλότερα εισοδηματικά κλιμάκια, αλλά πλέον αγγίζει και τα μεσαία και ανώτερα μεσαία εισοδήματα, έως και τις 30.000 ευρώ ετησίως.
Η ακρίβεια και οι άνισες επιπτώσεις της
Παρότι οι επίσημοι δείκτες δείχνουν σταδιακή αποκλιμάκωση του πληθωρισμού σε σχέση με την κορύφωση του 2022, η έρευνα καταδεικνύει ότι η ακρίβεια εξακολουθεί να πλήττει έντονα το διαθέσιμο εισόδημα. Οι αυξήσεις στα τρόφιμα, την ενέργεια και τα καύσιμα είναι αυτές που γίνονται περισσότερο αισθητές, ιδίως στα χαμηλά και μεσαία εισοδήματα. Ως αποτέλεσμα, σημαντικό ποσοστό των νοικοκυριών περιορίζει δαπάνες που αφορούν την ψυχαγωγία και την ένδυση.
Παράλληλα, οι reminder ανισότητες παραμένουν έντονες. Στα νοικοκυριά με ετήσιο εισόδημα έως 10.000 ευρώ, το εισόδημα εξαντλείται πριν το τέλος του μήνα για πάνω από τα τρία τέταρτα, ενώ σε εκείνα με εισόδημα 10.000–18.000 ευρώ το ποσοστό παραμένει εξαιρετικά υψηλό. Αντίθετα, στα νοικοκυριά με εισοδήματα άνω των 30.000 ευρώ, το αντίστοιχο ποσοστό είναι σημαντικά χαμηλότερο. Η ψαλίδα, σύμφωνα με τα στοιχεία, τείνει να ανοίγει, καθώς οι οικονομικά ασθενέστεροι βιώνουν δυσανάλογα μεγαλύτερη επιδείνωση.
Ιδιαίτερα ευάλωτα εμφανίζονται και τα μονοπρόσωπα νοικοκυριά, τα οποία δυσκολεύονται περισσότερο να ανταποκριθούν στις ανελαστικές δαπάνες πρώτης ανάγκης, που απορροφούν μεγάλο μέρος του εισοδήματός τους.
Διάχυτη απαισιοδοξία για το μέλλον
Το κλίμα που αποτυπώνεται για το μέλλον είναι σαφώς αρνητικό. Σχεδόν οι μισοί εκτιμούν ότι η οικονομική τους κατάσταση θα επιδεινωθεί τον επόμενο χρόνο, ποσοστό αισθητά αυξημένο σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά. Παράλληλα, παραμένει υψηλό το ποσοστό όσων φοβούνται την απώλεια της κατοικίας τους λόγω αδυναμίας κάλυψης υποχρεώσεων προς το Δημόσιο ή τις τράπεζες.
Η οικονομική απαισιοδοξία, όπως καταγράφεται, λειτουργεί ανασταλτικά για το γενικότερο οικονομικό κλίμα, επηρεάζοντας τις προσδοκίες και τις επιλογές των νοικοκυριών.
Στροφή σε λύσεις δομικού χαρακτήρα
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, τα ευρήματα δείχνουν ότι ενισχύεται η στήριξη της κοινωνικής πλειοψηφίας σε παρεμβάσεις πιο μόνιμου και δομικού χαρακτήρα για την αντιμετώπιση της ακρίβειας. Οι πολίτες εμφανίζονται να θεωρούν αποτελεσματικότερα μέτρα την ενίσχυση των μισθών, τις φορολογικές ελαφρύνσεις και τον ουσιαστικό έλεγχο των τιμών, σε αντίθεση με αποσπασματικές λύσεις όπως τα επιδόματα.
Συνολικά, η εικόνα που προκύπτει είναι αυτή μιας κοινωνίας που πιέζεται ολοένα και περισσότερο, με τα οικονομικά όρια των νοικοκυριών να στενεύουν και την ανάγκη για ουσιαστικές παρεμβάσεις να αναδεικνύεται επιτακτική.
